Дефинициясыөкше сіңірін басқан кезде ауырғанды сезінбеу, tabesdorsalis кезінде орын алады.

Дефинициясыжартылай аксиалды (кассета иектің астында көлденеңінен орналасады, бет алға қарай аздап еңкейіп тұрады, тік бағытта қарау керек) және профильді проекциялардағы көз ұясын рентгенографияға түсіру әдісі; көздің ішінде бөтен дененің орналасуын анықтау үшін қолданылады.

Дефинициясыеріннің ақаулығын басқа еріннің тінінен құралған аяқшаға сына тәрізді қиықпен ауыстыратын пластикалық ота.

Дефинициясыжұмыр құрттар класы Physalopteridae тобына жататын гельминттердің түрі; түпкілікті қожайындары– маймыл, кейде адамдардан да кездеседі, адамдардың асқазан, өңеш, аш ішектерінде паразиттік тіршілік етеді; аралық қожайындар – әртүрлі омыртқалы жануарлар.

Дефинициясытұқымның дамымауына немесе органдардың редукциясына әкеп соғатын онтогенездің жеке кезеңдерінің түсіп қалуы есебінен органдардың немесе олардың бөліктерінің жеке даму циклінің қысқаруы.

Дефинициясысозылмалы коронарлы тапшылық кезінде перикард қуысы мен құрсақ қуысы арасына сағалар салатын хирургиялық ота.

Дефинициясыаяқ-қолды немесе оның бөліктерін (мысалы, саусақ) бөліп тұратын бұлшық ет.

Дефинициясыкөздің қарқынды алшақтауы кезінде қарашықтың тарылуы; орталық жүйке жүйесінің кейбір зақымдаулары кезінде байқалады.

ДефинициясыЛиберманн-Бурхард реакциясын пайдалануға негізделген, қан сарысуындағы жалпы холестеринді сандық жағынан анықтайтын колориметрлік әдіс.

Дефинициясықалыпты құрылыстан, орналасудан немесе жай-күйден ауытқу (мысалы, аберрантты қантамыр, хромосомалардың аберрантты учаскесі және т.б.).

Дефинициясы19 ғасырда француз психиатриясындағы психикалық аурулардың жалпы атауы, отандық әдебиетте де қолданылған.

Дефинициясыкөздің оптикалық жүйесінің жетілмеуі салдарынан көздің ішкі тор қабығында бейнелердің бұрмалануы.

Дефинициясыбір хроматидтің бойлық жартысын жанап өтетін хромосомалық аберрация.

Дефинициясыбір хроматидті ғана жанап өтетін, яғни хромосомалардың жақын арада болған редупликациясынан кейін пайда болған хромосомалы аберрация.

Дефинициясыхромосомалардың ажырауы салдарынан оның қайта бөлінуі, генетикалық материалының жойылуы немесе жартылай қосарлануы сияқты құрылымының өзгеруі.

Дефинициясыадамның ауылшаруашылық қызметі (жер жырту, шөп шабу, жайылым) нәтижесінде пайда болатын жасанды экожүйелер

Дефинициясыорганизм құрылысындағы өзгерістер. Мысалы, шөл далада өсетін өсімдік жапырақтарының түрлерінің өзгеруі

Дефинициясыоттегі бар ортада тіршілік ете алмайтын организмдер (кейбір бактериялар)

Дефинициясыоттегі бар ортада да, оттегі жоқ жерде де тіршілік ете алатын организмдер (кейбір бактериялар мен грибоктар)

Дефинициясыадамзат тіршілік ететін және уақытша кіретін (жерсеріктер және т.б. арқылы) Жер сферасы. «Антропосфера» ұғымын адамзаттың және оның шаруашылық қызметінің кеңістіктегі жағдайын сипаттау үшін қолданады.

Дефинициясытұщысу және теңіз экожүйелері (эстуарий, қойнау, өзеннің сағасы, жағалау маңындағы мүйіс және т.б.) арасындағы экотондар түрінде болып келетін биогенді элементтерді құрлықтан жағалау маңындағы су қоймаларына қосу

ДефинициясырН < 6,7 тең топырақта өсетін өсімдіктер

Дефинициясыәртүрлі жерлерді мекендейтін әртүрлі форманың көпшілігінің бастапқы формаға жататын біреуінің эволюциясы. Бейімделетін радиацияның классикалық мысалы ұрықжолдасты сүтқоректілердің эволюциясы бола алады. Терминді американдық ғалым Г. Осборн 1915 ж. ұсынған болатын, алайда бейімделетін радиация туралы ойды бұрындары Ч. Дарвин сөз еткен болатын, бұл процесті ол дивергенция деп атаған.

Дефинициясыорганизмдер тобын, популяцияны тұрақты түрде көбейтуге байланысты аумақтық, жасанды немесе табиғи түрде орындарын ауыстырғаннан кейін организмдердің жаңа жағдайға бейімделуі; акклиматизацияның жеке жағдайы реакклиматизация болып табылады, яғни, адамның шаруашылық қызметі нәтижесінде дербес организмдердің және осы организм түрінің бастапқы ареалының уақытша қысқаруынан (анағұрлым ұзақ мерзімде) кейін олардың санын қалпына келтіру.

Дефинициясықазіргі мағынада мәдениеттердің өзара әрекет ету процесі, оның барысында мәдениеттер өзгереді, олар жаңа элементтерді игереді, әртүрлі мәдени салт-дәстүрлердің араласуы нәтижесінде түбегейлі жаңа мәдени синтездің түзілуі.

Дефинициясыэволюция барысында пайда болған жерлерден жаңа жерлерге орналасу (миграция) кезінде сол аймаққа енген тірі организмдер. Осылайша, солтүстік америкалық опоссум — Солтүстік Америка аллохтоны, өйткені ол мұнда Оңтүстік Америкадан келген.

Дефинициясықанда және басқа тіндерде антиденелердің құрылуына әсер ететін, организм үшін бөтен заттар

Дефинициясыадамзаттың қоршаған ортаға тікелей (қырып-жою, тасып әкелу және акклиматизация) және жанама (ландшафтты және оның жеке компоненттерін өзгерту, жерді жырту, өнеркәсіптік игеру және т.б.) әсер етуі

Дефинициясыантропогенді ластаушы қалдықтардың салдарынан табиғи заттардың құрамы мен концентрациясына тікелей немесе жанама әсер ететін адамдардың шаруашылық қызметі салдарынан туындайтын қоршаған ортаны ластау

Дефинициясыорганизмдердің физиологиясындағы өзгерістер. Мысалы, түйенің май қорын қышқылдау арқылы организмін сумен қамтамасыз ете алу қабілеті

Дефинициясыазаматтық құқық ғылымында жарамдылығы мәміле негізіне – мақсатына тәуелді болмайтын мәміле құқығы. Каузалды мәмілелер абстрактілі мәмілелерге қарама-қарсы.

Дефинициясысақтандырылған кемелер мен жүктер бойынша залалдың себептерін, сипаты мен көлемін анықтаумен айналысатын тұлға немесе фирма. Апаттық комиссардың аты-жөні мен координаттары сақтандыру сертификатында немесе полисте көрсетіледі. Сақтандыру жағдайы орын алған кезде сақтанушы апаттық комиссарға жүгінуге міндетті. Апаттық комиссардың қызметтері өте ауқымды және сақтандырушының нұсқауларымен айқындалады. Апаттық комиссар апаттық сертификат жасайды, онда залалдың сипаты, көлемі мен себебі расталады, соның негізінде сақтандырушы сақтанушының талап-тілектерін төлеу немесе одан бас тарту туралы шешім қабылдайды.

Дефинициясыстихиялық апатпен күресу үшін немесе қандай да бір маңызды мемлекеттік тапсырмаларды орындау үшін азаматтық немесе әскери биліктердің қарауына тарту күшін, автомобиль немесе жегін көлік беру міндеті. Соғыс кезінде әскери билік енгізуі мүмкін.

Дефинициясыжоғарғы билік бір адамға шексіз тиесілі болатын басқару жүйесі.

Дефинициясыәдеби шығарманың көлемін өлшейтін бірлік, ол 40 мың баспа таңбаға немесе 700 жол өлең материалына немесе басылған 3 мың см2 графикалық материалға тең.

ДефинициясыҚР және басқа да бірқатар елдердегі кешенді, мамандандырылған құқық саласы, ауылшаруашылық қызметі саласында пайда болатын аграрлық (жер, мүліктік, еңбек, ұйымдастыру-басқару), қоғамдық қарым-қатынастарды реттейтін құқықтық нормалар жүйесі.

Дефинициясыхалықаралық құқықта нақты бір жағдайда агрессия актісінің болуын анықтау кезінде БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі ескеретін критерийлердің бірі. Агрессия актісін белгілей отырып, Қауіпсіздік кеңесі мемлекеттің бастапқыда жасаған іс-әрекеттерінде агрессияшыл сипаттағы ниеті, мысалы, күшті қолдану арқылы аумақты аннексиялауға ұмтылуы, басқа мемлекеттің аумағын әскери түрде басып алуы және т.б. болды ма деген сұрақты анықтайды.

Дефинициясыхалықаралық құқықта қандай да бір мемлекеттің тұрақты қарулы күштерінің құрамын енбейтін немесе белгілі бір мемлекет ұйымдастырса не оның атынан немесе оның тапсырмасы бойынша әрекет ететін, бірақ оларға тиісті екендігін жасыратын қарулы тонаушылар тобы, топтар, тұрақты күштер немесе жалшылар жасайтын агрессия.

Дефинициясыхалықаралық құқықта мемлекеттің тұрақты қарулы күштері жүзеге асыратын агрессия. БҰҰ Бас Ассамблеясының 1974 ж. 14 желтоқсанда қабылданған «Агрессияны анықтау» деген 3-бапқа сәйкес, соғыс жариялауға тәуелсіз, агрессия актілері ретінде мынадай тікелей агрессиялар қарастырылады: а) мемлекеттің қарулы күштерінің басқа мемлекеттің аумағына басып кіруі немесе шабуыл жасауы не болмаса уақытша сипаты қандай болса да, осындай басып кірудің немесе шабуыл жасаудың нәтижесі болып табылатын кез келген әскери басқыншылық не болмаса күш қолдану арқылы басқа мемлекеттің аумағына немесе оның бір бөлігіне аннексия жасау; б) мемлекеттің қарулы күштерімен өзге мемлекеттің аумағын бомбалау немесе мемлекеттің өзге мемлекет аумағына қарсы кез келген қаруды қолдануы; в) басқа мемлекеттің қарулы күштерімен мемлекеттің айлақтарын немесе жағалауларын қоршау: г) мемлекеттің қарулы күштерінің басқа мемлекеттің құрлықтағы, теңіздегі немесе әуедегі күштеріне не теңіз және әуе флоттарына жасаған шабуылы; д) басқа мемлекеттің аумағында орналасқан бір мемлекеттің келісімде көзделген шарттарды бұзып, қабылдайтын мемлекетпен жасалған келісім бойынша қарулы күштерді қолдануы Келтірілген тізім толық емес. БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі БҰҰ Жарғысының қағидаларына сәйкес, басқа актілер де тікелей агрессия деп анықталуы мүмкін.

Дефинициясыхалықаралық құқықта агрессия жасаған мемлекет. Мемлекет топтарының әрқайсысы агрессияға нақты қатысса, олардың бәрі агрессия ретінде әрекет ете алады (мысалы, әскери көмек туралы шартқа байланысты).

Дефинициясыхалықаралық құқықта мемлекет өкілінің халықаралық шартқа шартты түрде қол қоюы, бұл мемлекеттің өзі үшін міндетті шартпен алдын ала келісу немесе оның мәтінімен келісу тәсілін білдіреді. Егер оны мемлекет растаса, оған түбегейлі қол қойылды деген сөз.

Дефинициясы1) тараптар келіскен жаңа шарттар мен оған енгізілген түзетулер қамтылатын чартерге қосымша; 2) сақтандыру немесе қайта сақтандыру шарттарына қосымша, онда тараптардың келіскен шарт талаптарына енгізілген өзгерістері бар.

Дефинициясыпатшалық Ресейде патшаның жарлығы бойынша кейбір губернаторларды (1850 ж. бастап), ІІД органдарын (1860 жж.) сотсыз, қашықтағы губернияларға жіберу. Кеңестік заңнамада әкімшілік сілтеме қарастырылмаған, алайда заңды бұза отырып қолданылған.

Дефинициясы1) әкімшілік мекемелер жүргізетін істер шеңбері (соттың немесе төрелік соттың құзыретіне кіретіннен өзгеше); 2) мемлекеттік басқару органдары мен лауазымды тұлғалардың әкімшілік істерді талқылау және әкімшілік тәртіппен тиісті заң санкцияларын (сотқа жүгінбей-ақ) қолдану бойынша қызметі.

Дефинициясымемлекеттік басқару органдарының ұйымдастыру және атқару-ұйғару қызметінің барысында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық саласы.

Дефинициясыжелі бойымен жүктемеге қарай энергия тасымалдайтын толқын. Фидердің толқындық кедергісі антеннаның кіріс кедергісімен үйлескен жағдайда радиотаратқыш фидерге беретін энергия қума толқын арқылы антеннаға толығымен беріледі.

Дефинициясыжалпы салыстырмалылық теориясында жарық не материя ішіне сырттан ене алмайтын, бірақ ішінен сыртқа шыға алатын кеңістік-уақыттың гипотезалық аумағы.

ДефинициясыХалықаралық бірліктер жүйесіндегі жылу жұмыстарын, энергиясын және мөлшерін өлшеу бірлігі.

Дефинициясықандай да бір процесті қарқындататын зат.

Дефинициясы1) аң, құс, балық және т.б. аулауға арналған құрылғы немесе имарат; 2) қайта шығар есігі болмайтын, өлімнен қашып құтыла алмайтын қауіпті жер.

Дефинициясы1) Атуға арналған қалқан; 2) Қандай да бір дұшпандық әрекет бағытталған нәрсе; 3) физ. Сәулеленуге және бөлшектермен бомбалауға арналған объект.

Дефинициясыбір нәрсені, қандай да бір қызметті қалыпқа түсіретін нәрсе.

Дефинициясықандай да бір физикалық жүйедегі тепе-теңдікті белгілеу процесі.

ДефинициясыКүнге ұқсас немесе Күннен бірнеше есе үлкен, ядросында сутекті отын таусылған, бұрынғы негізгі жұлдыз.

ДефинициясыЙерк классификациясына сәйкес жарықтану класы VI жұлдыз.

Дефинициясыәдеп-ғұрыптың, тәртіптің құлдырауы, азғындаушылық, іріп-шіру.

Дефинициясысондай-ақ каландар немесе календер — мұсылмандардағы тақуа, аскеттің аналогы; сопылықты ұстанушы. Сопы уағызшының-дәруіштің құрметті атауы — ата (түрк. ata — «әке»).

Дефинициясыиндивидтің қандай да бір себептермен өмірінен, әлеуметтік ортада өзін өзі жүзеге асыру мүмкіндіктерінен көрініс табатын әлеуметтік тәжірибесінен айырылуы.

Дефинициясы1.                  Мемлекеттік құрылым жүйесі, бағынушылардың құқы жоқ, билікті шектен тыс қолданатын, шексіз монархия. Деспотизм классикалық түрі Ежелгі Шығыс мемлекеттеріне тән (Ассирия, Вавилон, Қытай империясы). 2.                  Ауыспалы мағынасында еркіндік, бостандықты қайырымсыз жаншу, қарамағындағыларға күш көрсетіп, езіп-жаншу.

Дефинициясыантикалық атомистерде «әлемнің құрылысы», «әлемнің тәртібі» деген ұғымды білдіретін термин; "Ұлы диағарыш" (ὁ μέγας Διάκοσμος) және "Кіші диағарыш" (ὁ μικρός Διάκοσμος) – бірінші Левкипп, екінші Демокрит жазған, біздің заманымызға дейін сақталмаған екі негізгі шығарманың тақырыбы. Левкипп пен Демокриттің фрагменттеріне жасалған зерттеу және едәуір кейінгі авторлардың айғақтарының нәтижесінде "Ұлы диағарышта" атомистік материализм тұрғысынан әлемнің жалпы мәселелері баяндалған, ал «Кіші диағарышта» алғаш рет табиғат пен адамның табиғи дамуының жалпы теориясы берілген деп болжалған.

Дефинициясысөзге поэтикалық сипат беретін стилистикалық формалардың (фигура, троп) жиынтығын білдіретін ежелгі үнді поэтикасының термині.

Дефинициясытрубадурлардың поэзиясында – таң мезгіліндегі ән.

Дефинициясыорыстардың силлабо-тоникалық өлең құрылысында екпін екінші буынға түсетін үш буынды бунақтар.

Дефинициясыекі созылыңқы, екі қысқа және бір созылыңқы буындардан құралған сегіз моралы бунақ.

Дефинициясыкомпозициялық параллелизм тәсілі, оның мәні – тақпақтың екі мүшелі сипаты болады: екі, бірге дамитын қатарға бөлінеді, бұл қатарға енетін кезеңдер әдетте, жұпты болады; халықтық поэзияда кеңінен таралған.

Дефинициясыантикалық метрикеде: қарапайым, үш буынды, төрт моралы бунақ; қысқа + созылыңқы + қысқа буындар.

Дефинициясыантикалық метрикеде, қарапайым, үш буынды, бес моралы бунақ; созылыңқы + қысқа + созылыңқы бунақтар, ŪUŪ.

Дефинициясыұлы жорықтар туралы мынадай екі ежелгі грек шығармаларының атауы: а) кіші Кирдің жорығын сипаттау (авторы Ксенофонт); б) Александр Македонскийдің Азияға жасаған жорығының тарихы (авторыАрриан).

Дефинициясысөйленістің (өлеңнің, сөздің) бір бөлігі алдыңғы сөйленістегі сөзден басталатын стилистикалық фигура.

Дефинициясыантикалық өлең шығарудағы кейбір метрлерде қысқа және созылыңқы буындардың орындары ауысатын, әсіресе, мұндай құбылысы ионикаларда орын алатын тәсіл, ŪU тобының орнына UŪ қолданылады.

Дефинициясысөйленістің грамматикалық немесе логикалық дұрыстылығын бұзудан тұратын стилистикалық фигура.

Дефинициясыантикалық лирикалық поэзия түрі: көңілді, қамсыз өмір дәріптелетін өлең.

Дефинициясыкіріспесін Анакреонт жазған антикалық метрике өлеңі; хориямб тәрізді, ŪUUŪ

Дефинициясыантикалық метрикеде өлеңнің басындағы жеке созылыңқы немесе қысқа буын; бірінші ритмикалық екпіннің (икттің) алдында тұрады және жеке бунақ емес; мысалы, Алкеевтің он бір буынды өлеңіндегі бірінші созылыңқы екпінсіз буын.

Дефинициясыбір немесе бірнеше жазушылардың таңдамалы шығармалары.