TEK TERMINKOM MÚSHELERİ ǴANA DAÝYS BERE ALADY! RTK 2026 jylǵy 3-otyrysynda bekitiletin termınder (qoǵamdyq-gýmanıtarlyq baǵyt)
| № | SALASY | TERMIN SANY | RETTİK SANY |
| 1 | Ekonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM) | 32 | 1-32 |
| 2 | Inklúzıaá salasy termınderi (QR Oqý-aǵartý mınıstrligi usynǵan termınder) | 13 | 33-45 |
| 3 | Lıngvısıka salasy termınderi (Jeke azamat usynǵan termınder) | 16 | 46-61 |
| 4 | İs qaǵazdaryn júrgizý salasynyń termınderi («QazaqGaz Aimaq» UK usynǵan termınder) | 235 | 62-296 |
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | «ножницы цен» | «baǵa qaıshylyǵy» | «ножницы цен»«baǵa qaıshylyǵy»Дефинициясы1. Baǵa qaıshylyǵy – satylatyn jáne satyp alynatyn taýarlar baǵalarynyń arasyndaǵy alshaqtyqty kórsetetin uǵym. Syrtqy saýda salasynda ónerkásibi damyǵan elder men damýshy elder taýarlarynyń ekvıvalentsiz aıyrbastalatynyn sıpattaıdy. 2. Etımologıasy: – 3. Ózbek: "narxlar qaychisi" 4. Túrik: makas Krizi 5. Aǵylshyn: scissors crisis, price discrepancy, price scissors 6. Nemis: Scherenkrise, Preisschere 7. Bekitilgen nusqasy: kóterińki baǵalar (2023), qaıshylyqtar (2019) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2017 jylǵy 27 aqpandaǵy № 49-Vİ QRZ ... quqyqqa qaıshylyǵy ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 27 sáýirdegi № 15-V Zańy ... normalary arasyndaǵy qaıshylyqtardy ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 29 qazandaǵy № 188-Vİ QRZ ... Qaıshylyqtar týyndaǵan jaǵdaıda ... 4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 12 naýryzdaǵy № 170-VIII QRZ ... aıqyndalǵan baǵalar ... 10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "baǵa qaıshylyǵy" termınin bekitýdi usynady. | 0 |
| 2. | анонимное общество | anonım qoǵam | анонимное обществоanonım qoǵamДефинициясы1. Anonım qoǵam – "usynýshynyń" aksıalary bar aksıonerlik qoǵam. 2. Etımologıasy: anonım (grek. anṓnumos) – "ataýsyz". 3. Ózbek: anonim jamiyat 4. Túrik: anonim şirket 5. Aǵylshyn: joint-stock company, public joint-stock company 6. Nemis: Aktiengesellschaft, Konzern 7. Bekitilgen nusqasy: anonımdi ótinish (2018), dástúrli qoǵam (2019) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 4 jeltoqsandaǵy № 236-VIII QRZ ... Anonımdik joldanymdar ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 8 shildedegi № 120-VIII QRZ. ... anonımdi joldanymdar ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2022 jylǵy 5 qarashadaǵy № 158-VII QRZ ... anonımdik úgit ... 10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "anonım qoǵam" termınin bekitýdi usynady. | 0 |
| 3. | база исчисления дохода | tabysty esepteý bazasy | база исчисления доходаtabysty esepteý bazasyДефинициясы1. Tabysty esepteý bazasy – tabysqa baılanysty qandaı da bir kórsetkishti esepteý júrgiziletin soma. Ádette bul termın salyq jáne býhgalterlik esepte kezdesedi. 2. Etımologıasy: baza (lat. basis, gr. βάσις) – "negiz", "irgetas". 3. Ózbek: daromadni hisoblash asosi 4. Túrik: gelir hesaplama temeli 5. Aǵylshyn: income calculation base 6. Nemis: basis für die Berechnung des Einkommens 7. Bekitilgen nusqasy: tabystyq oblıgasıa (2017) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary - Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2023 jylǵy 9 maýsymdaǵy № 213 buıryǵy. ... ortasha aılyq tabystyń mólsheri ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy № 958 Jarlyǵy. ... salyq salynatyn tabysty 50 %-ǵa azaıtý ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2013 jylǵy 4 maýsymdaǵy № 579 Jarlyǵy. ... Reıtıńti esepteý bilim berý qyzmetterin usynýdan ... 4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Strategıalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi Ulttyq statısıka búrosy Basshysynyń 2024 jylǵy 14 qarashadaǵy № 173 buıryǵy. ... tabysty esepteý ádistemesi ... 5) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2013 jylǵy 3 jeltoqsandaǵy № 149-V Zańy. ... búdjetterdiń shyǵystar bazasyna ... 10. Usynystar: defınısıaásyn, zańnamalyq qujattardaǵy qoldanysyn qarastyra otyryp, "tabysty esepteý bazasy" termınin bekitý usynylady. | 0 |
| 4. | банко | banko | банкоbankoДефинициясы1. Banko – bank baǵaly qaǵazdardy satyp alatyn ne satatyn baǵasy nemese baǵamy. 2. Etımologıasy: banko (ıtal. banco) – "oryndyq, ústel". 3. Ózbek: banko 4. Túrik: banko 5. Aǵylshyn: banquo 6. Nemis: Geldkurs 7. Bekitilgen nusqasy: – 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: – 10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy qarastyra kele, "banko" termınin bekitýdi usynady. | 0 |
| 5. | бланковая надпись | blanktegi jazba | бланковая надписьblanktegi jazbaДефинициясы1. Blanktegi jazba – veksel ıesiniń vekseldiń syrtyna jańa ıesiniń aty-jónin kórsetpeı jazǵan jazýy. Ol vekseldi kórsetken kez kelgen adamǵa veksel bergen adamnan vekselde kórsetilgen aqshanyń somasyn tóletýge quqyq beredi. 2. Etımologıasy: blank (fr. blanc) - "aq qaǵaz", "bos paraq". 3. Ózbek: blanka yozuvi 4. Túrik: blank yazısı 5. Aǵylshyn: blank inscription 6. Nemis: briefkopf 7. Bekitilgen nusqasy: blank (2018) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2002 jylǵy 4 aqpan N 292-İİ. ... Blankisine sáıkes keletin blankide usynylǵan jaǵdaıda ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2005 jylǵy 12 sáýirdegi N 37 Zańy. ... blankileriniń ózara kelisilgen sanyn bir-birine beredi ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 17 aqpandaǵy № 563-IV Zańy. ... dybystyq jazbasyn ǵana bildiredi ... 10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tilderdegi aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn eskere otyryp, "blanktegi jazba" termınin bekitýge usynamyz. | 0 |
| 6. | вексельный курс | veksel baǵamy | вексельный курсveksel baǵamyДефинициясы1. Veksel baǵamy – shetel vekseliniń jergilikti valútaǵa shaqqandaǵy baǵasy. 2. Etımologıasy: veksel (nem. Wechsel) - «aıyrbastaý», «almasý», «aıyrbas qujaty». 3. Ózbek: veksel kursi 4. Túrik: veksel kursu 5. Aǵylshyn: exchange rate 6. Nemis: wechselkurs 7. Bekitilgen nusqasy: yńǵaılaspaly veksel (2018), spottyq aıyrbas baǵamy (2022) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 1997 jylǵy 28 sáýirdegi N 97 Zańy. ... Aýdarym jáne jaı vekselder ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 1999 jylǵy 16 shildedegi N 436 Zańy. ... belgilengen resmı baǵamy ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2002 jylǵy 23 qarashadaǵy N 358 Zańy. ... valúta aıyrbastaýdyń naryqtyq baǵamy ... 10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn eskere otyryp, "veksel baǵamy" termınin bekitýdi usynamyz. | 0 |
| 7. | виремент | vırement | вирементvırementДефинициясы1. Vırement – bankiniń somany bir tulǵanyń aǵymdaǵy esepshotynan ekinshi tulǵanyń aǵymdaǵy esepshotyna aýdarý operasıasy. 2. Etımologıasy: vırement (fr. virement) – "aýdarý", "aınaldyrý". 3. Ózbek: pul oʻtkazmasi 4. Túrik: para transferi 5. Aǵylshyn: bank transfer 6. Nemis: Überweisung 7. Bekitilgen nusqasy: kredıttik aýdarym (2017), aýdarym (qarjy.) (2010), transferttik baǵa, aýdarym baǵasy(syrtqy ekon.qyzmet) (2006), aýdarma, aýdarym (bank isi) (2006), qarjy bólý, aýdarym (mem. satyp alý) (1999) 8. Qoldaný salasy: İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: – 10. Usynystar: bank salasynda qoldanylatyn bul termın "bank aýdarymy" termınine maǵynasy jaǵynan uqsas. Bul termın túrik, ózbek, aǵylshyn jáne nemis tilderinde "bank aýdarmasy" dep bergen. Sol úshin "vırement" termıniniń ornyna "aýdarym" nemese "kredıttik aýdarym" degen tirkes usynylady. Bul sóz termın retinde zańnamada kezdespeıdi. Mamandardyń talqylaýy qajet. | 0 |
| 8. | встречная закупка | qarymta satypalym | встречная закупкаqarymta satypalymДефинициясы1. Qarymta satyp alý – eksporttyń quny sheginde ımporttaýshydan taýar massasyn satyp alý boıynsha eksporttaýshynyń qarsy mindettemelerin kózdeıtin qarsy saýda nysany 2. Etımologıasy: – 3. Ózbek: muqobil xarid 4. Túrik: karşı satın alma 5. Aǵylshyn: turn-in buying 6. Nemis: Gegenkauf 7. Bekitilgen nusqasy: satypalym (2024), ústeme tekserý (2020) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2022 jylǵy 20 mamyrdaǵy № 898 Jarlyǵy. ... operatordan satyp alý;.. 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 1 shildedegi № 106-VIII QRZ. ... satyp alýǵa baılanysty qatynastarǵa ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2014 jylǵy 14 qazandaǵy № 240-V QRZ. ... Qarymta sharalar ýaqytsha sıpatqa ıe ... 10. Usynystar: defınısıaásyn, bekitilgen termın nusqalaryn eskere otyryp, "qarymta satypalym" termınin bekitý usynylady. | 0 |
| 9. | дамно | damno | дамноdamnoДефинициясы1. Damno – bankiniń klıentter vekselderin ınkassoǵa esepke qabyldaǵany úshin olardan alatyn aıryqsha aqysy (komısıadan, paıyzdardan jáne poshta shyǵyndarynan tys); baǵaly qaǵazdardy naqty baǵasynan tómen satqanda olardyń baǵamynan keletin shyǵyn. 2. Etımologıasy: damno (lat. damnum) - «zıan, shyǵyn, zalal». 3. Ózbek: damno 4. Túrik: damno 5. Aǵylshyn: damno 6. Nemis: dam 7. Bekitilgen nusqasy: – 8. Qoldaný salasy: Zańtaný, Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: – 10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmasyn eskere otyryp, "damno" dep bekitýdi usynamyz. | 0 |
| 10. | девизная политика | devız saıasaty, uran saıasaty | девизная политикаdevız saıasaty, uran saıasatyДефинициясы1. Devız saıasaty – ortalyq bankilerdiń shetel valútasyn satyp alý nemese satý (tratta, chek nemese tólem talap devızi túrlerinde) arqyly ulttyq valútanyń baǵamyn retteýge baǵyttalǵan saıasaty. 2. Etımologıasy: devız (lat. divisa) - «bólingen nárse», «belgi», «tańba». 3. Ózbek: deviz siyosati 4. Túrik: deviz politikası 5. Aǵylshyn: surrency policy 6. Nemis: motto-Politik 7. Bekitilgen nusqasy: olımpıalyq uran (2019), ekosaıasat (2022), devız (syrtqy ekon.qyzmet) (2006) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 4 shildedegi N 471-II Zańy. ... uranyn, týyn, ánuranyn ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2017 jylǵy 11 mamyrdaǵy № 65-Vİ QRZ. ... devızge, týǵa jáne ózge de ulttyq paralımpıadalyq nyshanǵa ... 10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, zańnamadaǵy qoldanysyn eskere otyryp, "devız" termınin qazaqshalap, "uran saıasaty" dep bekitýdi usynamyz. | 0 |
| 11. | дифференциальный таможенный тариф | saralanǵan keden tarıfi | дифференциальный таможенный тарифsaralanǵan keden tarıfiДефинициясы1. Saralanǵan keden tarıfi – bir túrli taýarǵa nemese ónimge onyń qaı elden ákelingendigine, keden shekarasyna, kemeniń qaı ulttiki ekenine jáne t.b. baılanysty keden alymynyń ár túrli mólsherleme boıynsha alynýy. 2. Etımologıasy: tarıf - (fr. tarif; arab. ta'rıf) - túsindirme, anyqtama 3. Ózbek: differensial bojxona tarifi 4. Túrik: diferansiyel gümrük tarifi 5. Aǵylshyn: differential customs tariff 6. Nemis: Differenzzolltarif 7. Bekitilgen nusqasy: keden (1992) 8. Qoldaný salasy: Kólik jáne qatynas joldary, Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1. Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 5 sáýirdegi N 401 Kodeksi: "... keden isi máseleleri ..."; 2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2023 jylǵy 1 shildedegi № 252 buıryǵy: "... saralanǵan grafık – saýda-sattyqqa qatysýshylardyń ótinimderinde málimdelgen baǵalar boıynsha ótinimderiniń bir tártipke keltirilgen tizimi..."; 3. Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń 2020 jylǵy 29 shildedegi № 103-ó ókimi: "... ımport kezinde keden bajdarynyń, salyqtardyń jáne ózge de alymdardyń mólsherlemelerin ...". 10. Usynystar: lınvıstıkalyq saraptama kórsetkendeı, dıfferensıaá sózin túrik, ózbek jine basqa tilder materıaldyq kirme retinde qabyldaǵan, biraq QR zańnamalarynda "saralanǵan" sózi termındik tirkesterdiń quramynda osy sózdiń balamasy retinde kezdesedi. Sondyqtan "saralanǵan keden tarıfi" degen nusqany bekitý usynylady. | 0 |
| 12. | европатент | eýropatent | европатентeýropatentДефинициясы1. Eýropatent – bul Eýropalyq patenttik vedomstvo (EPO) arqyly beriletin patent; ol bir ǵana ótinim berý arqyly birneshe eýropalyq memleketterde ónertabysty qorǵaýǵa múmkindik beretin aımaqtyq patent túri. 2. Etımologıasy: patent (lat. patens) – "ashyq, aıqyn". 3. Ózbek: yevropa patenti 4. Túrik: avrupa patentli 5. Aǵylshyn: european patent 6. Nemis: Europäisches Patent 7. Bekitilgen nusqasy: eýropalyq asqana (2024), patenttik málimetter (2024) 8. Qoldaný salasy: Zańtaný, Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2001 jylǵy 16 qarasha N 257-İİ ...Halyqaralyq patenttik jikteme ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 1999 jylǵy 13 shildedegi N 422 Zańy ... patent ıesiniń ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2022 jylǵy 20 maýsymdaǵy № 128-VII QRZ ... Patenttiń qoldanylý merzimin ... 10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "eýropatent" termınin bekitýdi usynady. | 0 |
| 13. | иммобилизация капитала | kapıtaldy shashyratý | иммобилизация капиталаkapıtaldy shashyratýДефинициясы1. Kapıtaldy shashyratý – aksıonerlik kompanıa (qoǵam) kapıtalynyń jeke (jekemenshiktegi) kásipkerlerdiń kapıtalyna aınalýy: aınalmaly qarajatty az qozǵalatyn qundylyqtarǵa (bırjada onsha baǵalanbaıtyn paıyzdy qaǵazdar, t.b.) ornalastyrý. 2. Etımologıasy: kapıtal (lat. capitalis) – "negizgi". 3. Ózbek: kapitalni immobilizatsiya qilish 4. Túrik: sermaye immobilizasyonu 5. Aǵylshyn: immobilization of capital 6. Nemis: Brachliegen von Kapital 7. Bekitilgen nusqasy: ımmobılızasıaálanǵan preparattar (2021), qarajatty ımmobılızasıaálaý (2017) 8. Qoldaný salasy: İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2016 jylǵy 24 aqpandaǵy № 461-V QRZ ... shashyratýǵa nemese tozańdatýǵa arnalǵan ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 9 qańtardaǵy № 152-VIII QRZ ... shashyratý qýaty ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2004 jylǵy 3 aqpandaǵy N 525 Zańy ... shashyratýǵa nemese tozańdatýǵa arnalǵan ... 10. Usynystar: zańnamadaǵy qoldanysy, ózbek, túrik, aǵylshyn jáne nemis tilderindegi aýdarmalar eskerilip, "kapıtaldy shashyratý" nusqasy usynylady. | 0 |
| 14. | консолидированные продажи | jınaqtalǵan satylymdar, shoǵyrlandyrylǵan satý | консолидированные продажиjınaqtalǵan satylymdar, shoǵyrlandyrylǵan satýДефинициясы1. Jınaqtalǵan satylymdar – bas kompanıa kásiporyndarynyń, olardyń seriktes jáne assosıaálanǵan fırmalarynyń taýarlary men qyzmetin olardan ózara almasqan (top ishindegi) taýarlaryn shegerip tastaǵannan keıingi satylymdar. 2. Etımologıasy: konsolıd (lat. consolidare) – "bekitý, biriktirý". 3. Ózbek: konsolidatsiyalashgan savdo 4. Túrik: konsolide satışlar 5. Aǵylshyn: consolidated revenue 6. Nemis: konsolidierter Umsatz 7. Bekitilgen nusqasy: jınaqtalǵan sý alymdary men aıdamdary kartasy (2024), jınaqtalǵan jıilik (2023), ústeme aqymen satý (2022) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy № 147-VIII QRZ ... ishki satylymdaryna ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 28 aqpandaǵy № 141-Vİ QRZ ... buıymdardyń satylymyna ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy. 2002 jylǵy 29 jeltoqsan N 369-İİ ... jınaqtalǵan qarajattarymen ... 10. Usynystar: termınniń ózbek, túrik, aǵylshyn jáne nemis tilderindegi aýdarmalary eskerilip, defınısıaásyna mán bere "jınaqtalǵan satylymdar" termıni usynysylady. | 0 |
| 15. | коэффициент покрытия | jabý koefısıenti | коэффициент покрытияjabý koefısıentiДефинициясы1. Jabý koefısıenti – resýrstardyń, obektilerdiń nemese qyzmetterdiń qajetti kólemge qatysty qandaı úlesin óteıtinin kórsetetin kórsetkish. 2. Etımologıasy: koefısıent (lat. co(cum)+efficients ) – "birge+óndiretin". 3. Ózbek: qoplash koeffitsiyenti 4. Túrik: karşılama oranı 5. Aǵylshyn: coverage ratio 6. Nemis: Deckungsgrad 7. Bekitilgen nusqasy: ylǵal jabý (2022), jabý (2016), zeınetkerlik júkteme koefısıenti (2025) 8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń m.a. 2024 jylǵy 26 tamyzdaǵy № 330 buıryǵy ... sany 0,4 koefısıentin ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne komýnıkasıa mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2011 jylǵy 12 mamyrdaǵy № 273 buıryǵy ... Pisirý jikteri jabýly ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy № 240 qaýlysy ... sıpattaıtyn koefısıentterin ... 10. Usynystar: zańnamadaǵy qoldanysy, basqa tilderdegi aýdarmalary men defınısıaásyna qarap, "jabý koefısıenti" termıni usynylady. | 0 |
TEK TERMINKOM MÚSHELERİ ǴANA DAÝYS BERE ALADY! RTK 2026 jylǵy 2-otyrysynda bekitiletin termınder (jaratylystaný-matematıka baǵyty)
| № | SALASY | TERMIN SANY | RETTİK SANY |
| 1 | Medısına (terapıa) salasy termınderi (QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi usynǵan) | 85 | 1-85 |
| 2 | Taý-ken salasy termınderi (Qaraǵandy oblysy ákimdigi usynǵan) | 98 | 86-183 |
| 3 | Máshınejasaý salasynyń termınderi (jeke azamat usynǵan) | 84 | 184-267 |
| 4 | Munaı jáne gaz ónerkásibi («QazaqGaz Aimaq» UK usynǵan termınder) | 157 | 268-424 |
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | 1) патогномоничный симптом, 2) специфический симптом | tán belgi, spesıfıkalyq, patognomımonıkalyq sımptom | 1) патогномоничный симптом, 2) специфический симптомtán belgi, spesıfıkalyq, patognomımonıkalyq sımptomДефинициясы1. Patognomonıaályq sımptom – tek bir naqty aýrýǵa ǵana tán jáne sol aýrýdy dál kórsetetin belgi. Spesıfıkalyq sımptom – belgili bir aýrýǵa óte tán, biraq basqa jaǵdaılarda da kezdesýi múmkin sımptom. Ol dıagnozdy 100% dáleldemeıdi. 2. Etımologıasy: spesıfıka (lat. species) – «túr, beıne, erekshelik»; sımptom (grek. σύμπτωμα (sýmptōma) – "belgi, kórinis". 3. Ózbek: patognomonik simptom 4. Túrik: patognomonik semptom, spesifik semptom 5. Aǵylshyn: pathognomonic symptom 6. Nemis: pathognomonisches Symptom, spezifisches Symptom 7. Bekitilgen nusqasy: sımptom (2023), ózindik belgi (lıngv.) (2003) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń m.a. 2024 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy № 108 buıryǵy. ... patognomonıkalyq sımptomdardyń sıpattamasy ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2026 jylǵy 24 aqpandaǵy № 15 buıryǵy. ... patognomonıkalyq sımptomdardyń sıpattamasy ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 12 qarashadaǵy № QR DSM - 188/2020 buıryǵy. ... patognomonıkalyq sımptomdardyń sıpattamasy ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2025 jylǵy 11 sáýirdegi № 35 buıryǵy. ... arnaıy dıagnostıkalyq test (spesıfıcheskıı dıagnostıcheskıı test) ... 5) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2025 jylǵy 11 aqpandaǵy № 7 buıryǵy. ... bıspesıfıkalyq oıyq jaraly kolıt (nespesıfıcheskıı ıazvennyı kolıt) ... 10. Usynystar: zańnama mátinderin, basqa tildegi aýdarmalardy, berilgen defınısıaálardy saralaı kele, " spesıfıkalyq, patognomımonıkalyq sımptom" termınderin berý usynylady. | +9 |
| 2. | аггравация неумышленная | oılamaı aggravasıaálaý, beısanaly aggravasıaá | аггравация неумышленнаяoılamaı aggravasıaálaý, beısanaly aggravasıaáДефинициясы1. Oılamaı aggravasıaálaý – naýqastardyń shyn máninde bar aýrýdyń jeke belgilerin asyra kórsetýi. Munyń sebebi mazasyzdyq, qorqynysh, ózin-ózi gıpnozdaýdyń joǵarylaýy jáne/nemese kúdiktený bolýy múmkin. 2. Etımologıasy: aggravasıaá (lat. aggravatio) – "aýyrlaý", salmaqtaný". 3. Ózbek: beixtiyor aggravatsiya 4. Túrik: kasıtsız agravasyon/bilinçsiz agravasyon 5. Aǵylshyn: unintentional aggravation/unconscious aggravation. 6. Nemis: Unbeabsichtigte Aggravation nemese Unbewusste Aggravation. 7. Bekitilgen nusqasy: – 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: – 10. Usynystar: atalǵan termınniń bekitilgen nusqasy, zańnamadaǵy qoldanysy ushyraspady. Saraptama qorytyndysy jan-jaqty qarastyra kele, usynýshy taraptyń "oılamaı aggravasıaálaý" termıni defınısıaány tolyq ashpaıdy. Bekitýge "beısanaly aggravasıaá" usynylady. | +9 |
| 3. | агрессивный (пародонтит) | ozbyr (parodontıt), agressıvti paradontıt | агрессивный (пародонтит)ozbyr (parodontıt), agressıvti paradontıtДефинициясы1. Ozbyr (parodontıt), agressıvti (paradontıt) – parodont tinderiniń qabyný aýrýy, ol joǵary agressıvtilikpen jáne jyldam progresıvti aǵymmen sıpattalady. 2. Etımologıasy: agresıa (lat. agressio) – «shabýyl». 3. Ózbek: agressiv parodontit 4. Túrik: agresif periodontit 5. Aǵylshyn: aggressive periodontitis 6. Nemis: Aggressive parodontitis 7. Bekitilgen nusqasy: agressıvti zattekter (2021) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne sport mınıstriniń m.a. 2026 jylǵy 13 aqpandaǵy № 32 buıryǵy. ... agressıvti qysym, qarsy shabýyldar, pozısıalyq oıyn ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 22 jeltoqsandaǵy № QR DSM-313/2020 buıryǵy. ... sozylmaly agressıvti gepatıt ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne sport mınıstriniń 2025 jylǵy 14 shildedegi № 129 buıryǵy. ... agressıvti shyǵýǵa jaýap ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 9 qańtardaǵy № 4 buıryǵy. ... Agressıvti naýqastardy qadaǵalap-qaraýdyń ... 10. Usynystar: 1. usynylǵan "ozbyr" sózi - syn esim, termındik sıpatqa ıe bola almaıdy; 2. tilimizde "ozbyr" sózi adamnyń minez-qulqyna baılanysty qoldanylatyn sóz (Ozbyr adam - zorlyq kórsetýshi, jábirleýshi (adam)). Medısına salasyndaǵy termındik tirkesterde "agressıvti" túrinde berilgen. Sol sebepti "ozbyr" sózin alyp tastaý nemese "paradontıt" termınimen tirkestirý arqyly "agressıvti paradontıt" dep bekitý usynylady. | +5 |
| 4. | анальная инконтиненция | anýstyń ustaı almaýy, artqy ótistiń ustamaýy, anýstyń álsizdigi, anal ınkontınensıaásy, analdy ınkontınensıaá | анальная инконтиненцияanýstyń ustaı almaýy, artqy ótistiń ustamaýy, anýstyń álsizdigi, anal ınkontınensıaásy, analdy ınkontınensıaáДефинициясы1. Artqy ótistiń ustamaýy – toq ishektegi nájisti erikti ustaýdyń ishinara nemese tolyq buzylýy, naýqastyń dáret alý áreketin basqara almaýymen sıpattalatyn buzylys. 2. Etımologıasy: anýs (lat. anus (annus) – «saqına, sheńber, anýs»; ınkontınensıaá (lat. incontinentem) – "shektelmegen, ustamaıtyn, ózin ustamaıtyn". 3. Ózbek: anal inkontinentsiya/najas tutolmaslik 4. Túrik: anal inkontinans-gaita inkontinansı 5. Aǵylshyn: anal incontinence/fecal incontinence 6. Nemis: Anale Inkontinenz (Stuhlinkontinenz) 7. Bekitilgen nusqasy: – 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2025 jylǵy 17 aqpandaǵy № 9 buıryǵy. ... Artqy ótis arnasynyń qaterli isigi ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 7 maýsymdaǵy № 106 buıryǵy. ... Tik ishektiń, artqy ótistiń jáne artqy ótis ózeginiń joǵaryda ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń m.a. 2025 jylǵy 6 qarashadaǵy № 138 buıryǵy. ... Analdyq [artqy ótistiń] irińdik ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 5 sáýirdegi № 12 buıryǵy. ... aınalshyqtyń [anýstyń] jáne aınalshyq kanalynyń joǵaryda kórsetilgen ... 5) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 20 naýryzdaǵy № 41 buıryǵy. ... Artqy ótis jolyn kesýdiń basqa túrleri ... 10. Usynystar: saraptama qorytyndysy usynýshy taraptyń termınderiniń ishinen (anýstyń ustaı almaýy, artqy ótistiń ustamaýy, anýstyń álsizdigi, anal ınkontınensıaásy, analdy ınkontınensıaá) defınısıaáǵa sáıkes keletin "artqy ótistiń ustamaýy" termınin bekitýge usynady. | +5 |
| 5. | антидот | antıdot, ýqaıtarǵy (2005) | антидотantıdot, ýqaıtarǵy (2005)Дефинициясы1. Antıdot, ýqaıtarǵy – aǵzaǵa túsken ýdy nemese toksındi zalalsyzdandyrýǵa qabiletti, onyń zıandy áserin boldyrmaıtyn nemese aıtarlyqtaı álsiretetin dári. 2. Etımologıasy: antıdot (ej. grek. ἀντίδοτον) – "qarsy berilgen". 3. Ózbek: antidot/ziddizahar) 4. Túrik: antidot/panzehir 5. Aǵylshyn: antidote 6. Nemis: Antidot/Gegengift 7. Bekitilgen nusqasy: ýqaıtarǵy (2005), gomeopatıalyq antıdot (2021) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2020 jylǵy 7 shildedegi № 360-VI QRZ Kodeksi. ... hımıalyq zattardyń (vaksınalardyń, antıdottardyń) áseriniń ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 1999 jylǵy 24 maýsym N 398-I. ... medısınalyq antıdottar men emdeý quraldary ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2019 jylǵy 30 qyrkúıektegi № 721 qaýlysy. ... bıologıalyq jáne hımıalyq zattardyń (vaksınalar, antıdottar) áseriniń ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2010 jylǵy 25 aqpandaǵy № 123 Qaýlysy. ... Ovsúgen ekstra, e.k. (fenoksapropp-petıl+antıdot) ... 5) Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2019 jylǵy 30 mamyrdaǵy № 291 buıryǵy. ... bos ydystardy ýqaıtarǵyshtarmen óńdeý ... 10. Usynystar: zańnamalyq qujattarda "antıdot" termıni belsendi qoldanylǵan. Buryn bekitilgen, defınısıaáǵa tolyq sáıkes kelip turǵan "ýqaıtarǵy" termıni qoldanysqa túspegen deýge bolady. Sol sebepti "antıdot" termınin bekitýdi nemese "ýqaıtarǵy" termınin qaldyrýdy mamandarmen talqylaý usynylady. | +11 |
| 6. | аортокоронарное шунтирование | koronarlyq arterıany shýnttaý | аортокоронарное шунтированиеkoronarlyq arterıany shýnttaýДефинициясы1. Koronarlyq arterıany shýnttaý – júrek bulshyqetine qan jetkizetin tamyrlar tarylǵan nemese bitelgen kezde jasalatyn operasıa. 2. Etımologıasy: koronarlyq (lat. corona) – "táj", "sheńber"; arterıa (grek. ἀρτηρία (artería) – "kúre tamyr"; shýnt (aǵylsh. shunt) – "aınalma jolǵa burý", "buryp jiberý". 3. Ózbek: Koronar arteriyani shuntlash 4. Túrik: koroner arter baypas ameliyatı 5. Aǵylshyn: Coronary artery bypass grafting 6. Nemis: Koronare Bypass-Operation 7. Bekitilgen nusqasy: koronaroangıoplastıka (2017) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 9 qańtardaǵy № 152-VIII QRZ. ... koronarlyq stentter ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 14 shildedegi № 206-VIII QRZ. ... arterıalyq gıpertonıany, júrektiń ıshemıaályq aýrýyn ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 24 qazandaǵy N 983 Qaýlysy. ... shýnttaýshy reaktor salýǵa ... 10. Usynystar: termınge berilgen defınısıaány, bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmalaryn eskere kele, "koronarlyq arterıany shýnttaý" termınin bekitýdi usynamyz. | +7 |
| 7. | ассоциированные клинические состояния | assosırlengen klınıkalyq jaǵdaılar, aralas klınıkalyq jaǵdaılar | ассоциированные клинические состоянияassosırlengen klınıkalyq jaǵdaılar, aralas klınıkalyq jaǵdaılarДефинициясы1. Assosırlengen klınıkalyq jaǵdaılar, aralas klınıkalyq jaǵdaılar – belgili bir negizgi aýrýmen patogenetıkalyq, etıologıalyq nemese statısıkalyq turǵydan baılanysty, sol aýrýdyń aǵymynda nemese nátıjesinde damıtyn qatar júretin patologıalyq jaǵdaı. 2. Etımologıasy: assosırlengen (lat. associatio) – "biriktirý", "qosý", "baılanystyrý"; klınıkalyq (grek. klinikē (τέχνη) – "naýqastyń tósegi janyndaǵy (emdeý óneri)". 3. Ózbek: assotsiatsiyalangan klinik holatlar 4. Túrik: ilişkili klinik durumlar 5. Aǵylshyn: associated clinical conditions 6. Nemis: Assoziierte klinische Zustände 7. Bekitilgen nusqasy: klınıkalyq ólim (2023) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 24 naýryzdaǵy № QR- DSM-27 buıryǵy. ... Eresekterdiń T-jasýshaly leıkozy/leıkemıaásy (HTLV-1-assosırlengen) ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 208-Vİ QRZ ... klınıkalyq mamandyqqa jáne olardy klınıkalyq praktıkaǵa ... 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2020 jylǵy 7 shildedegi № 361-VI QRZ ... klınıkalyq zertteýler júrgizý ... 10. Usynystar: basqa tildegi aýdarmalaryna nazar aýdara otyryp, "assosırlengen klınıkalyq jaǵdaılar" termınin bekitýdi usynamyz. | +3 |
| 8. | биопотенциалы фоновые | saldarlyq bıoqarymdar, saldarlyq bıopotensıaálar, fondyq bıopotensıaldar | биопотенциалы фоновыеsaldarlyq bıoqarymdar, saldarlyq bıopotensıaálar, fondyq bıopotensıaldarДефинициясы1. Saldarlyq bıoqarymdar, saldarlyq bıopotensıaálar, fondyq bıopotensıaldar – aǵzanyń tynyshtyq kúıinde nemese aıqyn syrtqy titirkendirgishsiz tirkeletin, turaqty ne baıaý ózgeretin bazalyq bıoelektrlik belsendilik. 2. Etımologıasy: bıopotensıa (grek. bios (βίος) – "ómir", (latyn. potentia) – "kúsh", "qýat", "múmkindik", "qabilet". 3. Ózbek: fon biopotensiallari 4. Túrik: arka plan biyopotansiyeller 5. Aǵylshyn: background biopotentials 6. Nemis: Biopotenziale im Hintergrund 7. Bekitilgen nusqasy: – 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy 2002 jylǵy 3 qańtar N 1 ... sebep-saldarlyq baılanysty ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2017 jylǵy 1 shildedegi № 409 qaýlysy ... Memlekettik Eltańbasynyń fondyq beınesi salynǵan ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2015 jylǵy 3 sáýirdegi № 196 qaýlysy ... fondyq ekologıalyq zertteýlerdi uıymdastyrý ... 10. Usynystar: termınge berilgen defınısıaá men basqa tilderdegi aýdarmalaryn eskere otyryp, "fondyq bıopotensıaldar" termınin bekitýdi usynamyz. | +9 |
| 9. | бледность | qýqyldaný, bozǵylt, bozarý, qýańqylyq | бледностьqýqyldaný, bozǵylt, bozarý, qýańqylyqДефинициясы1. Qýqyldaný, bozǵylt, bozarý, qýańqylyq – teri nemese shyryshty qabat túsiniń qalyptydan ashyq, sarǵysh nemese surǵylt reńkke aýysýy; qan aınalymynyń nemese gemoglobın deńgeıiniń tómendiginen paıda bolýy múmkin. 2. Etımologıasy: – 3. Ózbek: oqarish 4. Túrik: solgunlaşma 5. Aǵylshyn: paleness 6. Nemis: Rötung, Blässe 7. Bekitilgen nusqasy: – 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń 2004 jylǵy 3 aqpandaǵy N 525 Zańy ... bozǵylt-qyzyl súrekti ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2010 jylǵy 19 qarashadaǵy N 1219 Qaýlysy ... teriniń tússizdenýi/bozarýy ... Eýrazıalyq ekonomıkalyq komısıa Keńesiniń 2020 jylǵy 4 qyrkúıektegi № 67 sheshimi ... teriniń bozarýyna bıoanalız ... Qazaqstan Respýblıkasy İshki ister mınıstriniń 2022 jylǵy 18 mamyrdaǵy № 355 buıryǵy ... bozarýy ... 10. Usynystar: termınge berilgen anyqtamany negizge ala otyryp, "bozarý" nusqasyn bekitýdi usynamyz. | +11 |
| 10. | блокада, блокатор | tejegish, bógegish, toqtatqysh, bógeme | блокада, блокаторtejegish, bógegish, toqtatqysh, bógemeДефинициясы1. Tejegish, bógegish, toqtatqysh, bógeme – belgili bir júıke ımpúlsiniń, fızıologıalyq ótkizgishtiktiń nemese reseptorlyq áserdiń ýaqytsha ne turaqty túrde bógelýi nemese tejelýi. 2. Etımologıasy: – 3. Ózbek: tormoz, to‘siq, to‘xtatgich 4. Túrik: fren, engelleyici, duraklatıcı 5. Aǵylshyn: brake, stop, obstacle 6. Nemis: Hemmer, Blocker, Stopper 7. Bekitilgen nusqasy: gıdratqa qarsy tejegishter (2024), diriltoqtatqysh (2019), Blokada, qorshaý (tarıh) (1971) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Ónerkásip jáne qurylys mınıstriniń m.a. 2026 jylǵy 14 qańtardaǵy № 10 buıryǵy ... Joǵary jıilikti bógegish ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Ónerkásip jáne qurylys mınıstriniń 2026 jylǵy 6 sáýirdegi № 148 buıryǵy ... Joǵary jıilikti bógegish ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2014 jylǵy 30 mamyrdaǵy № 582 qaýlysy. ... tejegish júıeni, gıdrotirkeýdi salý jáne aıdaý ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2023 jylǵy 21 qyrkúıektegi № 821 qaýlysy. ... ot bógegishpen jabdyqtalǵan ... 5) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy 2001 jylǵy 26 jeltoqsan N 1707. ... Toqtatqysh bólshekteriniń R4-080 j-m 50 jınaqtaýyshy ... 10. Usynystar: zańnamadaǵy qoldanysyn, basqa tilderdegi aýdarmasyn, anyqtamasyn eskere kelip, "bógegish" nusqasyn bekitýdi usynamyz. | +6 |
| 11. | бляшка | bláshka, túıinshe, túımedaq, túıindaq, túıirtpek (2005), túıin (2024) | бляшкаbláshka, túıinshe, túımedaq, túıindaq, túıirtpek (2005), túıin (2024)Дефинициясы1. Bláshka, túıinshe, túımedaq, túıindaq, túıirtpek, túıin – shyryshty qabatta, teride nemese qan tamyrlary qabyrǵasynda shektelgen, kóterińki ornalasqan, tyǵyz nemese ınfıltratıvti túzilis túrinde baıqalatyn patologıalyq ózgeris. 2. Etımologıasy: – 3. Ózbek: blyashka, tuguncha, tuganak, tuguncha, tuguncha 4. Túrik: plak, düğüm, papatya, düğüm, düğüm, düğüm 5. Aǵylshyn: plaque, nodule, chamomile, nodule, knot 6. Nemis: Plaque, Knoten, Kamille, Knoten, Knoten, Knoten, Knoten 7. Bekitilgen nusqasy: túıirtpek (2005) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2024 jylǵy 24 shildedegi № 257 buıryǵy. ... Bláshka-quraýshy ... 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Strategıalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi Ulttyq statısıka búrosy Basshysynyń 2026 jylǵy 22 qańtardaǵy № 5 buıryǵy ... túıinshekteý quraldarynyń ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2025 jylǵy 14 mamyrdaǵy № 339 qaýlysy. ... túıirtpektelýimen júredi ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2026 jylǵy 30 naýryzdaǵy № 106 buıryǵy ... Dárilik túımedaq ... 10. Usynystar: termınge berilgen anyqtamaǵa, zań mátinderindegi qoldanysyna súıene otyryp, "túıirtpek" nusqasyn bekitýdi usynamyz. | +9 |
| 12. | бронхиальная астма | bronhty astma, bronhylyq demikpe, bronhtyq demikpe, bronh demikpesi (2017) | бронхиальная астмаbronhty astma, bronhylyq demikpe, bronhtyq demikpe, bronh demikpesi (2017)Дефинициясы1. Bronhty astma, bronhylyq demikpe, bronhtyq demikpe, bronh demikpesi – ımýndyq-qabynýlyq mehanızmderge negizdelgen, bronh qabyrǵasynyń isinýi, tegis bulshyqetteriniń túıilýi jáne shyryshtyń artyq bólinýi nátıjesinde tynys joldarynyń ýaqytsha tarylýymen ótetin sozylmaly aýrý. 2. Etımologıasy: bronhy (grek. βρόγχος (brónkhos) – "keńirdek", "tynys joly"; astma (grek. ἆσθμα (ásthma) – "entigý", "tynystyń tarylýy", "tunshyǵý". 3. Ózbek: bronxial astma 4. Túrik: bronşiyal astım 5. Aǵylshyn: bronchial asthma 6. Nemis: Asthma bronchiale 7. Bekitilgen nusqasy: balalar bronh demikpesi (2019) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2026 jylǵy 3 sáýirdegi № 120 buıryǵy ... kásiptik astma jáne basqa da aýrýlar ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 6 qarashadaǵy № QR DSM-185/2020 buıryǵy ... demikpesi - aýyr nysan; bronhoektatıkalyq aýrý ... 3) Astana qalasy máslıhatynyń 2025 jylǵy 26 jeltoqsandaǵy № 373/48 sheshimi ... Bronh demikpesi Dıspanserlik esepte turǵan azamattardyń barlyq sanattary Jeke kóteralmaý ... 4) Eýrazıalyq ekonomıkalyq komısıa alqasynyń 2020 jylǵy 14 qańtardaǵy № 1 usynymy ... bronh demikpesin jáne eresekterde ókpeniń sozylmaly obstrýksıaályq aýrýyn emdeý ... 10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmalaryn, zańnama mátinderindegi qoldanysyn, bekitilgen termınderdi eskere otyryp, bekitilgen "bronh demikpesi" nusqasyn qaldyrýdy usynamyz. | +11 |
| 13. | бронхоэктатическая болезнь | bronhoektatıkalyq aýrý, bronh keńeıýi, bronhektazıaályq aýrý, bronhektazdyq aýrý | бронхоэктатическая болезньbronhoektatıkalyq aýrý, bronh keńeıýi, bronhektazıaályq aýrý, bronhektazdyq aýrýДефинициясы1. Bronhoektazdyq aýrý, bronh keńeıýi, bronhektazıaályq aýrý, bronhektazdyq aýrý – bronh qabyrǵasynyń qabyný-destrýktıvtik ózgeristeri saldarynan olardyń turaqty, qaıtymsyz keńeıýimen sıpattalatyn, irińdi qaqyryqtyń bólinýi, sozylmaly jótel jáne tynys jetkiliksizdigimen ótetin ókpeniń sozylmaly aýrýy. 2. Etımologıasy: bronh (grek. βρόγχος (brónkhos) – "keńirdek", "tamaq", "tynys joly"; ektaz (gr. ἔκτασις (éktasis) – "keńeıý", "sozylý". 3. Ózbek: bronxoektatik kasallik 4. Túrik: bronşektatik hastalık 5. Aǵylshyn: bronchiectatic disease 6. Nemis: Bronchiektasen 7. Bekitilgen nusqasy: bronhtar (2023) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 23 aqpandaǵy № QR DSM-17 buıryǵy. ... Bronhoektatıkalyq aýrý ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 6 qarashadaǵy № QR DSM-185/2020 buıryǵy. ... bronhoektatıkalyq aýrý - aýyr, gormonǵa táýeldi nysan ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2025 jylǵy 17 aqpandaǵy № 9 buıryǵy. ... bronhylar týberkýlezi ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Kólik mınıstriniń m.a. 2026 jylǵy 4 aqpandaǵy № 35 buıryǵy ... bronh demikpesiniń ustamalaryn basý úshin ... 5) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2026 jylǵy 6 qańtardaǵy № 2 buıryǵy ... bronhoskopıaá kabınetteri ... 10. Usynystar: termınge berilgen anyqtamany, basqa tildegi aýdarmalaryn, zańnama mátinindegi qoldanysyn eskere otyryp, "bronhoektatıkalyq aýrý" nusqasyn bekitýdi usynamyz. | +7 |
| 14. | вегетация | ósindi, ósip óný, vegetasıa (2017) | вегетацияósindi, ósip óný, vegetasıa (2017)Дефинициясы1. Ósindi, ósip óný, vegetasıa – organızmniń (kóbinese ósimdiktiń) ósýi men damýyn qamtamasyz etetin tirshilik áreketteriniń jıyntyǵy. 2. Etımologıasy: vegetasıa (latyn. vegetare) – "jandandyrý", "tiriltý", "kúsh berý". 3. Ózbek: o‘sish, vegetatsiya 4. Túrik: bitkileşme 5. Aǵylshyn: growth, vegetation 6. Nemis: Vegetation 7. Bekitilgen nusqasy: vegetasıa (2017) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń m.a. 2026 jylǵy 27 qańtardaǵy № 34 buıryǵy ... vegetasıalyq kezeń ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń m.a. 2025 jylǵy 15 sáýirdegi № 108 buıryǵy ... vegetasıa kezeńinde ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Sý resýrstary jáne ırrıgasıaá mınıstriniń m.a. 2025 jylǵy 26 jeltoqsandaǵy № 334-NQ buıryǵy ... osy vegetasıalyq kezeń ishinde ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2021 jylǵy 23 jeltoqsandaǵy № 923 qaýlysy. ... kadrlardyń ósip-ónýine qol jetkiziledi ... 5) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2009 jylǵy 17 shildedegi N 1087 Qaýlysy. ... jasyl jelekterdiń ósip-ónýine áser etetin topyraqtyń quramy qatty buzylǵan ... 6) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2005 jylǵy 25 naýryzdaǵy N 267 Qaýlysy. ... birqalypty ósip-óný deńgeıine deıin qalpyna keltirý ... 10. Usynystar: termınge berilgen anyqtamany negizge ala otyryp, qazaq tilindegi "ósip óný" nusqasyn bekitýdi usynamyz. | +7 |
| 15. | венозное давление | venozdy qysym, venalyq qysym | венозное давлениеvenozdy qysym, venalyq qysymДефинициясы1. Venozdy qysym, venalyq qysym – kóktamyrlardaǵy qannyń tamyr qabyrǵasyna túsiretin qysymy. Bul qysym júrekke qaıtyp keletin venalyq qan aǵysynyń deńgeıin jáne júrektiń oń júrekshesine qannyń tolýyn sıpattaıdy. 2. Etımologıasy: vena (latyn. vena) – "kóktamyr", "qan tamyry". 3. Ózbek: venoz bosim 4. Túrik: venik basınç 5. Aǵylshyn: venous pressure 6. Nemis: Venöser Druck 7. Bekitilgen nusqasy: uńǵytúp qysymy (2025), venalyq jetispeýshilik (2024) 8. Qoldaný salasy: Medısına 9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2026 jylǵy 24 aqpandaǵy № 18 buıryǵy ... Venozdy qandy, qan plazmasyn alý ... 2) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2025 jylǵy 9 qyrkúıektegi № 90 buıryǵy ... venozdyq qandy ... 3) Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2025 jylǵy 21 shildedegi № 476 buıryǵy ... Pedıatrıalyq ortalyq venozdyq kateter ... 4) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2007 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy N 1283 Qaýlysy. ... Qysymdy deńgeılestirýshiler ... 5) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2005 jylǵy 26 tamyzdaǵy N 884 Qaýlysy. ... Ishki valúta rynogyna kórsetilgen qysym ... 10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmalardy, anyqtamany eskere otyryp, "venalyq qysym" nusqasyn bekitýdi usynamyz. | +10 |
Krıstalografıaá, dıfraksıaá, krıstal tor, serpimdilik, mehanıkalyq qasıetter, qatty denelerdiń jylýlyq qasıetteri, krıstaldaný, dıfýzıa, quımalar, jartylaı ótkizgishter, dıelektrık qasıetteri
1) Qatty dene fızıkasy - Fızıka tverdogo tela: Materıaly XV Mejdýnarodnoı naýchnoı Tolyǵyraq ...konferensıı – Astana: Izd-vo ENÝ ımenı L.N. Gýmıleva, 2022. – 189 s.
2) Tamaev S. Qatty deneler fızıkasynyń esepter jınaǵy. Oqýlyq. – Almaty: JSHS RPBK «Dáýir», 2012 j. - 336 bet.
3) Volkenshteın V.S. V44 Jalpy fızıka kýrsynyń esepter jınaǵy. - Almaty.: NýrPrınt, 2012.- 450 bet.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі Тіл саясаты комитетінің тапсырмасы бойынша Шайсұлтан Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы әзірледі.
Onymen qosa bul meniń Magıstrlik Dısertasıa taqyrybym