Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.
Sarapshy mamandar
Týrızm termınderi
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Аннуляция | Annýlásıaá | АннуляцияAnnýlásıaáДефинициясыqandaı bolmasyn aktini, shartty, quqyqtar men ýákilettikterdi jaramsyz dep jarıalaý. | 0 |
| 2. | Фрахтование | Frahttaý | ФрахтованиеFrahttaýДефинициясыjúkti, jolaýshylardy teńiz (ózen) arqyly tasymaldaǵany úshin ne kemeni basqa pishimde paıdalanǵany úshin qosyla ıelenýshi-tasymaldaýshy men jaldaýshy (jaldaý akysy) arasyndaǵy kelisim shart, tólem túri jáne tasymaldaý quny.. | +4 |
| 3. | Апартаменты | Apartamentter | АпартаментыApartamentterДефинициясыúı ishindegi bólme nemese bólek turǵan páter. | +2 |
| 4. | Блок -чартер | Blok -charter | Блок -чартерBlok -charterДефинициясыjazbasha nysanda jasalatyn áýe, teńiz nemese ózen tasymaly shartyna sáıkes tasymaldaý úshin búkil kemeni nemese belgili bir keme bólmelerin berý sharttary, ıaǵnı kólik quralyn nemese onyń bir bóligin belgili bir merzimge ne bir saparǵa jaldaý týraly shart. | +2 |
| 5. | Бунгало | Býngal | БунгалоBýngalДефинициясыtropıkalyq jáne ońtústik elderde týrıserge jıi usynylatyn bólek úı . | +2 |
| 6. | Дайвинг | Daıvıng | ДайвингDaıvıngДефинициясыarnaýly súńgý quraldarymen sý astynda júzý. | +1 |
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
QOR TOLYQTYRÝ
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | АБСЕНТЕИЗМ | ABSENTEIZM | АБСЕНТЕИЗМABSENTEIZMДефинициясы1) menshik ıesiniń bolmaýy: jer renta túrinde aqshalaı kiris alatyn, biraq jerdi óńdeýge jáne óndiristik turǵydan paıdalanýǵa qatyspaıtyn menshik ıesinen ajyratylǵan jerdi paıdalaný formasy; 2) qyzmetkerdiń jumysta bolmaýy, dáleldi sebeppen jumysqa shyqpaýy. | +4 |
| 2. | АБСОЛЮТНОЕ ПРЕИМУЩЕСТВО | AbsolútTİ ARTYQSHYLYQ | АБСОЛЮТНОЕ ПРЕИМУЩЕСТВОAbsolútTİ ARTYQSHYLYQДефинициясыbirdeı taýar óndiretin jáne satatyn birmemlekettiń ekinshi memleketpen salystyrǵanda tabıǵı erekshelikteri men óndiris áleýetiniń arqasynda taýardy óndirgen kezde jáne aınalymǵa shyǵarǵan kezde az shyǵyn jumsaýy. | 0 |
| 3. | АБСОРБЦИЯ | Absorbsıa | АБСОРБЦИЯAbsorbsıaДефинициясыbasqa elderden belgili bir memleketke turaqty turýǵa kelgen ımıgranttardyń, tulǵalardyń sol elge, sol eldiń ekonomıkalyq ómirine qabyldanýy, enýi. | +1 |
| 4. | АБСТРАКЦИЯ | Abstraksıa | АБСТРАКЦИЯAbstraksıaДефинициясыnegizgi ról atqarmaıtyn jáne basty, aıqyndaıtyn ózara baılanystar men táýeldilikti anyqtaý úshin anaǵurlym naqty jaǵdaıdy alý maqsatynda eskerilmeýi múmkin ekonomıkalyq taldaýdan keıbir ekonomıkalyq jáne ekonomıkalyq emes faktorlardy alyp tastaý arqyly ekonomıkalyq taldaýdy jeńildetý. | +5 |
| 5. | АВУАРЫ / ASSETS | AVÝARLAR | АВУАРЫ / ASSETSAVÝARLARДефинициясы1) tólem ıeleriniń mindetteri óteletin, tólem tólenetin ártúrli aktıvter (aqsha qarajaty, chekter, vekselder, aqsha aýdarymdary, akredıtıvter); | +3 |
| 6. | АНТИДЕМПИНГОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ | DempıńİGE QARSY RETTEÝ | АНТИДЕМПИНГОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕDempıńİGE QARSY RETTEÝДефинициясыdempıńige qarsy, ıaǵnı básekelesti yǵystyrý jáne ótim naryǵyn jaýlap alý maqsatynda taýarlardy syrtqy naryqta tastandy baǵamen, óndiris shyǵynynan tómen baǵamen satýǵa qarsy retteý. Dempıń joǵary sapaly taýardy qamtamasyz etý kezinde óndiristiń shyǵynyn tómendetýge negizdelgen durys básekelestikke qarama-qaıshy bolǵandyqtan, naryqtyq ekonomıkasy damyǵan elderdiń kópshiliginde dempıńige qarsy arnaıy retteý, zańnama bar nemese monopolıaǵa qarsy baǵyty bar zańdarda tıisti sharalar qarastyrylady. | +4 |
| 7. | АНТИМОНОПОЛЬНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ | MonopolıaǴA QARSY RETTEÝ | АНТИМОНОПОЛЬНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕMonopolıaǴA QARSY RETTEÝДефинициясыerkin básekelestikti basýǵa jáne baǵalardy baqylaýǵa múmkindik beretin bılikpen baılanysty monopolıalardyń jaǵymsyz jaqtaryn eńserýge baǵyttalǵan normatıvtik-quqyqtyq aktiler júıesi. | +2 |
| 8. | АУТРАЙТ / AUTRIGHT | AÝTRAIT | АУТРАЙТ / AUTRIGHTAÝTRAITДефинициясыmámile taraptary qatań túrde belgilegen merzimde forvard baǵamy boıynsha tólemderdi qarastyratyn qarapaıym shuǵyl valútalyq operasıa. | +1 |
| 9. | АФФИЛИРОВАННЫЕ ЛИЦА | ÚLESTES TULǴALAR | АФФИЛИРОВАННЫЕ ЛИЦАÚLESTES TULǴALARДефинициясыkompanıanyń qyzmetine tikeleı áser etýge qabiletti jeke tulǵalar (ınvestorlar). Olar ınsaıderlik aqparatqa qol jetkize alady jáne olardyń kásiporyn, fırma, kompanıa qyzmeti týraly málimetteri bar. Úlestes tulǵalarǵa menshik ıeleri, ákimshilik qyzmetkerleri, iri kredıtorlar, aýdıtorlar, sondaı-aq úlestes tulǵalardyń týǵan-týystary jatqyzylady. | +3 |
| 10. | Антимонопольное регулирование | Monopolıaǵa qarsy retteý | Антимонопольное регулированиеMonopolıaǵa qarsy retteýДефинициясыtaýar óndirýshilerdiń arasynda básekelestikti damytý maqsatynda óndiristi monopolıalandyrýǵa qarsy baǵyttalǵan memlekettik sharalar júıesi. | +2 |
| 11. | Активы скрытые | Jasyryn aktıvter | Активы скрытыеJasyryn aktıvterДефинициясыbýhgalterlik esep jáne naqty naryqtyq qun boıynsha qunnyń arasyndaǵy sáıkessizdik. | +5 |
| 12. | Банки-корреспонденты | Korespondent bankter | Банки-корреспондентыKorespondent bankterДефинициясыkorespondenttik shart negizinde úshinshi banktegi arnaıy ashylǵan shottar nemese korespondent bankterdiń shottary arqyly bir-birine tólem jáne esep aıyrysý boıynsha tapsyrmalardy oryndaıtyn bankter. | +1 |
| 13. | Биржа фондовая | Qor bırjasy | Биржа фондоваяQor bırjasyДефинициясыbaǵaly qaǵazdardy satý-satyp alý boıynsha uıymdastyrylǵan jáne turaqty túrde qyzmet etetin naryq. Qor bırjasynyń negizgi qyzmetteri – baǵaly qaǵazdardy satý jáne baǵaly qaǵazdardyń naryqtyq qunyn belgileý arqyly ýaqytsha bos aqsha qarajatyn jumyldyrý bolyp tabylady. | +2 |
| 14. | Бюджет консолидированный | Shoǵyrlandyrylǵan búdjet | Бюджет консолидированныйShoǵyrlandyrylǵan búdjetДефинициясыtıistiaýmaqtaǵy búdjetti júıeniń barlyq deńgeıindegi búdjetterdiń jınaǵy. | +2 |
| 15. | Бюджета дефицит | Tapshylyq búdjeti | Бюджета дефицитTapshylyq búdjetiДефинициясыbúdjet shyǵynynyń kiristen asyp ketýi. | +2 |
Jasyryn aktıvter, qor bırjasy, shoǵarlandyrylǵan búdjet, tapshylyq búdjeti, úlestes tulǵalar t.b. termınder qatary normatıvtik talaptarǵa sáıkes keletin termınologıalyq jasalymdar. Osy rette, tehnıka ǵylymdarynyń salalarynda óte jıi kezdesetin termınderdiń biri - Tolyǵyraq ...absorbsıa. Bul termın lat. absorptio ıaǵnı absorbere - sińirý degennen týyndaǵan. Jalpy uǵym maǵynasy - sińirý úderisi. Sondyqtan da ýájdiligi túsiniksin absorbsıadan, nege sińirý dep almasqa???
óte durys! Shama jetkenshe balamasyz termınderden qashý kerek.
Dotasıaá sózin "demeý qarjy" dep alsaq qalaı bolar eken? Mazmuny jaǵynan "dotasıaá" termınin qazaqsha jaqsy ashyp, durys túsinýge múmkindik beretin sıaqty.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
ZAMANAÝI TERMINDER
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | IP-адрес | IP-mekenjaı | IP-адресIP-mekenjaıДефинициясыIP hattamasy boıynsha jasalǵan kompúter jelisindegi toraptyń biregeı jelilik mekenjaıy. | +4 |
| 2. | Абсу́рд | Absý́rd | Абсу́рдAbsý́rdДефинициясыkeń maǵynada — qısynǵa kelmeıtin, úndespeıtin, mánsiz. | -2 |
| 3. | Аккредита́ция | Akkredıtásıaá | Аккредита́цияAkkredıtásıaáДефинициясыnysannyń belgilengen talaptar men kórsetkishterge (standartqa) sáıkestigin resmı túrde rastaý rásimi. | 0 |
| 4. | Акци́з | Aksı́z | Акци́зAksı́zДефинициясыkóbine halyq jappaı tutynatyn taýarlarǵa, jeke kásiporyndardyń qyzmetterine salynatyn janama (baǵanyń nemese tarıftiń quramyna qamtylatyn) salyq túri; satyp alýshylar (tutynýshylar) tóleıdi. | +2 |
| 5. | Альтернати́ва | Álternatı́va | Альтернати́ваÁlternatı́vaДефинициясыeki nemese birneshe bir-birin joqqa shyǵaratyn múmkindikterdiń bireýin tańdaý qajettiligi; bir-birin joqqa shyǵaratyn múmkindikterdiń árqaısysy. | -1 |
| 6. | Амби́ция | Ambı́sıaá | Амби́цияAmbı́sıaáДефинициясыmaqsatqa qol jetkizýge umtylý, ataqqumarlyq. Qurmetteýdiń, qurmet kórsetýdiń syrtqy belgilerin talap etý. | -1 |
| 7. | Андегра́унд | Andegráýnd | Андегра́ундAndegráýndДефинициясыorys mádenıetine qatysty — óner men ádebıetti basqarýdyń memlekettik-búrokrattyq basqarý stıline qarsy júıeli estetıkalyq jáne ekzıstensıaldyq narazylyq túri. | +2 |
| 8. | Анима́тор | Anımátor | Анима́торAnımátorДефинициясыbezendirý ártisi; ártúrli is-sharalarda qandaı da bir keıipkerlerdi beıneleıtin ártis. | +2 |
| 9. | Аншлаг | Anshlag | АншлагAnshlagДефинициясыteatr, sırk, kınoteatr jáne t.b. kasasynyńaldynda bıletterdiń bári satylyp ketti dep aıtylatyn habarlandyrý; gazettegi iri aıdar, taqyrypsha. | +2 |
| 10. | Аншлюс | Anshlús | АншлюсAnshlúsДефинициясыmájbúrli túrde qosý saıasaty (mysaly, Avstrıaá men Germanıaá). | +2 |
| 11. | Апгре́йд | Apgréıd | Апгре́йдApgréıdДефинициясыjańǵyrtý, jańartý (baǵdarlamalyq qamtamasyz etilim, aparatýra). | 0 |
| 12. | Апока́липсис | Apokálıpsıs | Апока́липсисApokálıpsısДефинициясыIoann ýahıi, saqtalǵan hrıstıandyq ádebı shyǵarmalardyń kónesi (68 j. ortasy —69 j. basy) bolyp tabylatyn Jańa Ósıet kitaptarynyń biri. Shirkeý «aqyr zaman» týraly, Hrısta men antıhrısta arasyndaǵy kúres, «qıamet kúni», «qudaıdyń myń jyl boıy patshalyq etýi» týraly kóregendiktiń avtory Ioann dep tanıdy. | -1 |
| 13. | Аргуме́нт | Argýmént | Аргуме́нтArgýméntДефинициясыbelgili bir paıymdamanyń – tezıstiń aqıqattylyǵyn aıǵaqtaý maqsatynda jeke nemese jıyntyqta qoldanylatyn logıkalyq paıymdaý. | -1 |
| 14. | Ареал | Areal | АреалArealДефинициясыjanýarlardyń nemese ósimdikterdiń belgili bir túri (tuqymy, tuqymdasy jáne t.b.) kezdesetin jer betiniń (nemese akvatorııdiń) bir bóligi. | -1 |
| 15. | Аукцион | Aýksıon | АукционAýksıonДефинициясыkópshilik aldynda jeńildikpen satý. | 0 |
Bul qatardaǵy apokalıpsıs, anshlús, apgreıd, areal, anımator degender jaqsy. Al nelikten argýment - argýment, ambısıaá - ambısıaá, absýrd - absýrd, akredıtasıa - akredıtasıa, álternatıv - álternatıv bolýy KEREK???? Argýment - Tolyǵyraq ...dálel, ambısıaá - menmendik, keýdesoqtyq, shamdanýshylyq, absýrd - maǵynasyz, mazmunsyz, aqylǵa syımaıtyn, akkrdıtasıaá - akredıtteý, álternatıv - múmkindik, tym bolmaǵan jaǵdaıdyń ózinde de álternatıv emes álternatıv bolýy kerek shyǵar.....
Argýmentti - dálel, al álternatıvny balama desek qaıtedi?
Zamanaýı termınder bólimindegi sózderdi oqyp, aǵylshyn tili sózdigimen tanysyp otyrmyn ba dep qaldym. Ras, zamanaýı tehnologıaǵa saı saıt, chat, skrınshot t.b. sózder belsendi qoldanysqa enip ketti. Zaman talaby Tolyǵyraq ...sony qajet etip tur. Al bul tizimde aýyzeki sóıleýde ornyǵa bastaǵan, tilimizdiń shubarlanýyna qyzmet etetin sózder de tolyp júr. Mysaly, shopıng, tıneıdjer, trend, ýık-end, rıeltor, profı t.b. Dúken aralaý, bozbala, úrdis, demalys ýaqyty, jyljymaıtyn múlik deldaly, kásipqoı t.b. dep aıtsaq, zamanaýı bolmaı qalamyz ba álde bizdi bireýler bilimsiz dep qalady dep qorqamyz ba?! Bul ne masqara! Eger atalǵan sózder aǵylshyn-qazaq tili sózdiginde balamasyz oryn alsa, aýdarmasyn bilmegen-aý der edik, eger aldaǵy ýaqytta termınder sózdiginde berilse, ony qalaı qabyldamaqpyz?! Oılanaıyq...
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Qor tolyqtyrý.
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | АБАДИ СИМПТОМ | ABADI SIMPTOMY | АБАДИ СИМПТОМABADI SIMPTOMYДефинициясыókshe sińirin basqan kezde aýyrǵandy sezinbeý, tabesdorsalis kezinde oryn alady. | +1 |
| 2. | АБАЛИХИНА--ПИВОВАРОВА МЕТОД | ABALIHIN-PIVOVAROV ÁDİSİ | АБАЛИХИНА--ПИВОВАРОВА МЕТОДABALIHIN-PIVOVAROV ÁDİSİДефинициясыjartylaı aksıaldy (kasseta ıektiń astynda kóldeneńinen ornalasady, bet alǵa qaraı azdap eńkeıip turady, tik baǵytta qaraý kerek) jáne profıldi proeksıaálardaǵy kóz uıasyn rentgenografıaáǵa túsirý ádisi; kózdiń ishinde bóten deneniń ornalasýyn anyqtaý úshin qoldanylady. | +1 |
| 3. | АББИ ПЛАСТИКА ГУБЫ | ERİNNİŃ ABBI PlasIKASY | АББИ ПЛАСТИКА ГУБЫERİNNİŃ ABBI PlasIKASYДефинициясыerinniń aqaýlyǵyn basqa erinniń tininen quralǵan aıaqshaǵa syna tárizdi qıyqpen aýystyratyn plasıkalyq ota. | +1 |
| 4. | ABBREVIATA CAUCASICA | ABBREVIATA CAUCASICA | ABBREVIATA CAUCASICAABBREVIATA CAUCASICAДефинициясыjumyr qurttar klasy Physalopteridae tobyna jatatyn gelmıntterdiń túri; túpkilikti qojaıyndary– maımyl, keıde adamdardan da kezdesedi, adamdardyń asqazan, óńesh, ash ishekterinde parazıttik tirshilik etedi; aralyq qojaıyndar – ártúrli omyrtqaly janýarlar. | 0 |
| 5. | АББРЕВИАЦИЯ | ABBREVIASIaÁ | АББРЕВИАЦИЯABBREVIASIaÁДефинициясыtuqymnyń damymaýyna nemese organdardyń redýksıasyna ákep soǵatyn ontogenezdiń jeke kezeńderiniń túsip qalýy esebinen organdardyń nemese olardyń bólikteriniń jeke damý sıkliniń qysqarýy. | +1 |
| 6. | АБДОМИНАЛИЗАЦИЯ СЕРДЦА | JÚREKTİŃ ABDOMINALIZASIaÁLANÝY | АБДОМИНАЛИЗАЦИЯ СЕРДЦАJÚREKTİŃ ABDOMINALIZASIaÁLANÝYДефинициясыsozylmaly koronarly tapshylyq kezinde perıkard qýysy men qursaq qýysy arasyna saǵalar salatyn hırýrgıalyq ota. | +1 |
| 7. | АБДУКТОР | ABDÝKTOR | АБДУКТОРABDÝKTORДефинициясыaıaq-qoldy nemese onyń bólikterin (mysaly, saýsaq) bólip turatyn bulshyq et. | +1 |
| 8. | АБДУКЦИОННЫЙ ФЕНОМЕН | ABDÝKSIaÁLYQ FENOMEN | АБДУКЦИОННЫЙ ФЕНОМЕНABDÝKSIaÁLYQ FENOMENДефинициясыkózdiń qarqyndy alshaqtaýy kezinde qarashyqtyń tarylýy; ortalyq júıke júıesiniń keıbir zaqymdaýlary kezinde baıqalady. | +1 |
| 9. | АБЕЛЛЯ МЕТОД | ABELL ÁDİSİ | АБЕЛЛЯ МЕТОДABELL ÁDİSİДефинициясыLıbermann-Býrhard reaksıasyn paıdalanýǵa negizdelgen, qan sarysýyndaǵy jalpy holesterındi sandyq jaǵynan anyqtaıtyn kolorımetrlik ádis. | +1 |
| 10. | АБЕРРАНТНЫЙ | ABERRANTTY | АБЕРРАНТНЫЙABERRANTTYДефинициясыqalypty qurylystan, ornalasýdan nemese jaı-kúıden aýytqý (mysaly, aberrantty qantamyr, hromosomalardyń aberrantty ýchaskesi jáne t.b.). | +1 |
| 11. | АBERRATIONMENTAL | ABERRATIONMENTAL | АBERRATIONMENTALABERRATIONMENTALДефинициясы19 ǵasyrda fransýz psıhıatrıasyndaǵy psıhıkalyq aýrýlardyń jalpy ataýy, otandyq ádebıette de qoldanylǵan. | +1 |
| 12. | АБЕРРАЦИЯ ГЛАЗА | KÓZ AberasıaSY | АБЕРРАЦИЯ ГЛАЗАKÓZ AberasıaSYДефинициясыkózdiń optıkalyq júıesiniń jetilmeýi saldarynan kózdiń ishki tor qabyǵynda beınelerdiń burmalanýy. | +1 |
| 13. | АБЕРРАЦИЯ ПОЛУХРОМАТИДНАЯ | JARTYLAI HROMATIDTİ Aberasıa | АБЕРРАЦИЯ ПОЛУХРОМАТИДНАЯJARTYLAI HROMATIDTİ AberasıaДефинициясыbir hromatıdtiń boılyq jartysyn janap ótetin hromosomalyq aberasıa. | +1 |
| 14. | АБЕРРАЦИЯ ХРОМАТИДНАЯ | HROMATIDTİ Aberasıa | АБЕРРАЦИЯ ХРОМАТИДНАЯHROMATIDTİ AberasıaДефинициясыbir hromatıdti ǵana janap ótetin, ıaǵnı hromosomalardyń jaqyn arada bolǵan redýplıkasıasynan keıin paıda bolǵan hromosomaly aberasıa. | +1 |
| 15. | АБЕРРАЦИЯ ХРОМОСОМНАЯ | HROMOSOMALY Aberasıa | АБЕРРАЦИЯ ХРОМОСОМНАЯHROMOSOMALY AberasıaДефинициясыhromosomalardyń ajyraýy saldarynan onyń qaıta bólinýi, genetıkalyq materıalynyń joıylýy nemese jartylaı qosarlanýy sıaqty qurylymynyń ózgerýi. | +1 |
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
QOR TOLYQTYRÝ
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | АГРОЭКОСИСТЕМЫ | AGROEKOJÚIELER | АГРОЭКОСИСТЕМЫAGROEKOJÚIELERДефинициясыadamnyń aýylsharýashylyq qyzmeti (jer jyrtý, shóp shabý, jaıylym) nátıjesinde paıda bolatyn jasandy ekojúıeler | +3 |
| 2. | АДАПТАЦИИ МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ | Morfologıalyq BEIİMDELÝ | АДАПТАЦИИ МОРФОЛОГИЧЕСКИЕMorfologıalyq BEIİMDELÝДефинициясыorganızm qurylysyndaǵy ózgerister. Mysaly, shól dalada ósetin ósimdik japyraqtarynyń túrleriniń ózgerýi | +3 |
| 3. | АНАЭРОБЫ ОБЛИГАТНЫЕ | OBLIGATTY ANAEROBTAR | АНАЭРОБЫ ОБЛИГАТНЫЕOBLIGATTY ANAEROBTARДефинициясыottegi bar ortada tirshilik ete almaıtyn organızmder (keıbir bakterıalar) | +2 |
| 4. | АНАЭРОБЫ ФАКУЛЬТАТИВНЫЕ | FakúltatıvTİ ANAEROBTAR | АНАЭРОБЫ ФАКУЛЬТАТИВНЫЕFakúltatıvTİ ANAEROBTARДефинициясыottegi bar ortada da, ottegi joq jerde de tirshilik ete alatyn organızmder (keıbir bakterıalar men grıboktar) | +2 |
| 5. | АНТРОПОСФЕРА | ANTROPOSFERA | АНТРОПОСФЕРАANTROPOSFERAДефинициясыadamzat tirshilik etetin jáne ýaqytsha kiretin (jerserikter jáne t.b. arqyly) Jer sferasy. «Antroposfera» uǵymyn adamzattyń jáne onyń sharýashylyq qyzmetiniń keńistiktegi jaǵdaıyn sıpattaý úshin qoldanady. | +2 |
| 6. | АУТВЕЛЛИНГ | AÝTVELLING | АУТВЕЛЛИНГAÝTVELLINGДефинициясыtushshysý jáne teńiz ekojúıeleri (estýarıı, qoınaý, ózenniń saǵasy, jaǵalaý mańyndaǵy múıis jáne t.b.) arasyndaǵy ekotondar túrinde bolyp keletin bıogendi elementterdi qurlyqtan jaǵalaý mańyndaǵy sý qoımalaryna qosý | +2 |
| 7. | АЦИДОФИЛЫ | ASIDOFILDER | АЦИДОФИЛЫASIDOFILDERДефинициясыrN < 6,7 teń topyraqta ósetin ósimdikter | +2 |
| 8. | АДАПТИВНАЯ РАДИАЦИЯ | BEIİMDELETİN Radıasıa | АДАПТИВНАЯ РАДИАЦИЯBEIİMDELETİN RadıasıaДефинициясыártúrli jerlerdi mekendeıtin ártúrli formanyń kópshiliginiń bastapqy formaǵa jatatyn bireýiniń evolúsıasy. Beıimdeletin radıasıanyń klasıkalyq mysaly uryqjoldasty sútqorektilerdiń evolúsıasy bola alady. Termındi amerıkandyq ǵalym G. Osborn 1915 j. usynǵan bolatyn, alaıda beıimdeletin radıasıa týraly oıdy buryndary Ch. Darvın sóz etken bolatyn, bul prosesti ol dıvergensıa dep ataǵan. | +3 |
| 9. | АККЛИМАТИЗАЦИЯ | AKKLIMATIZASIaÁ | АККЛИМАТИЗАЦИЯAKKLIMATIZASIaÁДефинициясыorganızmder tobyn, popýlásıaány turaqty túrde kóbeıtýge baılanysty aýmaqtyq, jasandy nemese tabıǵı túrde oryndaryn aýystyrǵannan keıin organızmderdiń jańa jaǵdaıǵa beıimdelýi; akklımatızasıaányń jeke jaǵdaıy reakklımatızasıaá bolyp tabylady, ıaǵnı, adamnyń sharýashylyq qyzmeti nátıjesinde derbes organızmderdiń jáne osy organızm túriniń bastapqy arealynyń ýaqytsha qysqarýynan (anaǵurlym uzaq merzimde) keıin olardyń sanyn qalpyna keltirý. | +2 |
| 10. | АККУЛЬТУРАЦИЯ | QURYLÝ | АККУЛЬТУРАЦИЯQURYLÝДефинициясыqazirgi maǵynada mádenıetterdiń ózara áreket etý prosesi, onyń barysynda mádenıetter ózgeredi, olar jańa elementterdi ıgeredi, ártúrli mádenı salt-dástúrlerdiń aralasýy nátıjesinde túbegeıli jańa mádenı sıntezdiń túzilýi. | 0 |
| 11. | АЛЛОХТОНЫ | AlohtonDAR | АЛЛОХТОНЫAlohtonDARДефинициясыevolúsıa barysynda paıda bolǵan jerlerden jańa jerlerge ornalasý (mıgrasıa) kezinde sol aımaqqa engen tiri organızmder. Osylaısha, soltústik amerıkalyq opossým — Soltústik Amerıka alohtony, óıtkeni ol munda Ońtústik Amerıkadan kelgen. | +2 |
| 12. | АНТИГЕНЫ | ANTIGENDER | АНТИГЕНЫANTIGENDERДефинициясыqanda jáne basqa tinderde antıdenelerdiń qurylýyna áser etetin, organızm úshin bóten zattar | +3 |
| 13. | АНТРОПОГЕННОЕ ВОЗДЕЙСТВИЕ | ANTROPOGENDİ ÁSER | АНТРОПОГЕННОЕ ВОЗДЕЙСТВИЕANTROPOGENDİ ÁSERДефинициясыadamzattyń qorshaǵan ortaǵa tikeleı (qyryp-joıý, tasyp ákelý jáne akklımatızasıaá) jáne janama (landshaftty jáne onyń jeke komponentterin ózgertý, jerdi jyrtý, ónerkásiptik ıgerý jáne t.b.) áser etýi | +3 |
| 14. | АНТРОПОГЕННОЕ ЗАГРЯЗНЕНИЕ | ANTROPOGENDİ LASTAÝ | АНТРОПОГЕННОЕ ЗАГРЯЗНЕНИЕANTROPOGENDİ LASTAÝДефинициясыantropogendi lastaýshy qaldyqtardyń saldarynan tabıǵı zattardyń quramy men konsentrasıaásyna tikeleı nemese janama áser etetin adamdardyń sharýashylyq qyzmeti saldarynan týyndaıtyn qorshaǵan ortany lastaý | +2 |
| 15. | АДАПТАЦИИ ФИЗИОЛОГИЧЕСКИЕ | Fızıologıalyq BEIİMDELÝ | АДАПТАЦИИ ФИЗИОЛОГИЧЕСКИЕFızıologıalyq BEIİMDELÝДефинициясыorganızmderdiń fızıologıasyndaǵy ózgerister. Mysaly, túıeniń maı qoryn qyshqyldaý arqyly organızmin sýmen qamtamasyz ete alý qabileti | +3 |
"Akklımatızasıaá" sóziniń defınısıaásynda "organızmder tobyn, popýlásıaány turaqty túrde kóbeıtýge baılanysty aýmaqtyq, jasandy nemese tabıǵı túrde oryndaryn aýystyrǵannan keıin organızmderdiń jańa jaǵdaıǵa beıimdelýi" degen anyqtama berilgen. Al kóshpeli qazaq muny ejelden Tolyǵyraq ...jersiný, eger adamdardyń qatysymen beıimdeý bolsa, jersindirý dep ataıdy. Qazaq ádebı tiliniń sózdiginde: "Jersin -et. Ósimdiktiń, janýarlardyń jańa orta tabıǵatyna beıimdelýi. Bir jerden ekinshi jerge aýdarǵanda qoı jyldam jersinedi (M. Ermekov, Qazaqst.)" 2014 jyly shyqqan "Qazaqsha-oryssha aýylsharýashylyǵy sózdiginde: "Akklımatızasıaá-jersindirý, jersiný" delingen. Olaı bolsa, termınniń defınısıaásyn tolyq asha alatyn, sózdikte berilgen qazaqsha ataý turǵanda, onyń basqa tildegi nusqasy nege usynylǵany túsiniksiz.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
"Frahttaý" termınin osy qalpynda jazý da, aıtý da tildiń zańdylyǵyna sáıkes kelmeıdi. Ony "Fraht sharty" ne "Jaldaý sharty", "Tasymal sharty" dep ózgertýge bolar edi.
Kelisemin
Frahtovanıe negizinen keme, qaıyq jáne ózge de teńiz kólik quraldaryn jalǵa alý sharty bolyp keledi ǵoı, "Jaldaý sharty", "Tasymal sharty" jalpy qoldanysqa uqsas neni jaldaý jáne tasymaldaý sharty túsiniksiz bolady, Tolyǵyraq ...onda tolyq jazý kerek bolady kemeni jaldaý sharty dep, bul óte uzaq syndy jáne orysshaǵa ne basqa tilge aýdarǵanda "arenda sýdno" dep aýdarylýy múmkin ǵoı. "Tasymal sharty" kelmeıtin sıaqty, termınniń negizgi máni tasymaldaý da emes qoı, keme, qaıyq jáne ózge de teńiz quraldaryn jalǵa berý bolyp kelmeı me. "Fraht sharty" degen durys sekildi.
Басқа пікірлерді көрсету