| 1. | АБСЕНТЕИЗМ | АБСЕНТЕИЗМ | АБСЕНТЕИЗМАБСЕНТЕИЗМЭкономикалат. absentia – «болмау»Дефинициясы1) меншік иесінің болмауы: жер рента түрінде ақшалай кіріс алатын, бірақ жерді өңдеуге және өндірістік тұрғыдан пайдалануға қатыспайтын меншік иесінен ажыратылған жерді пайдалану формасы; 2) қызметкердің жұмыста болмауы, дәлелді себеппен жұмысқа шықпауы. | +4 |
| 2. | АБСОЛЮТНОЕ ПРЕИМУЩЕСТВО | АБСОЛЮТТІ АРТЫҚШЫЛЫҚ | АБСОЛЮТНОЕ ПРЕИМУЩЕСТВОАБСОЛЮТТІ АРТЫҚШЫЛЫҚЭкономикаДефинициясыбірдей тауар өндіретін және сататын бірмемлекеттің екінші мемлекетпен салыстырғанда табиғи ерекшеліктері мен өндіріс әлеуетінің арқасында тауарды өндірген кезде және айналымға шығарған кезде аз шығын жұмсауы. | 0 |
| 3. | АБСОРБЦИЯ | АБСОРБЦИЯ | АБСОРБЦИЯАБСОРБЦИЯЭкономикалат. absorptio — «сіңіру»Дефинициясыбасқа елдерден белгілі бір мемлекетке тұрақты тұруға келген иммигранттардың, тұлғалардың сол елге, сол елдің экономикалық өміріне қабылдануы, енуі. | +1 |
| 4. | АБСТРАКЦИЯ | АБСТРАКЦИЯ | АБСТРАКЦИЯАБСТРАКЦИЯЭкономикалат. abstractio — «аудару»Дефинициясынегізгі рөл атқармайтын және басты, айқындайтын өзара байланыстар мен тәуелділікті анықтау үшін анағұрлым нақты жағдайды алу мақсатында ескерілмеуі мүмкін экономикалық талдаудан кейбір экономикалық және экономикалық емес факторларды алып тастау арқылы экономикалық талдауды жеңілдету. | +5 |
| 5. | АВУАРЫ / ASSETS | АВУАРЛАР | АВУАРЫ / ASSETSАВУАРЛАРЭкономикафр. avoir — «дәулет, мүлік, актив»Дефинициясы1) төлем иелерінің міндеттері өтелетін, төлем төленетін әртүрлі активтер (ақша қаражаты, чектер, вексельдер, ақша аударымдары, аккредитивтер); | +3 |
| 6. | АНТИДЕМПИНГОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ | ДЕМПИНГІГЕ ҚАРСЫ РЕТТЕУ | АНТИДЕМПИНГОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕДЕМПИНГІГЕ ҚАРСЫ РЕТТЕУЭкономикаағылш. dumping – «тастау»Дефинициясыдемпингіге қарсы, яғни бәсекелесті ығыстыру және өтім нарығын жаулап алу мақсатында тауарларды сыртқы нарықта тастанды бағамен, өндіріс шығынынан төмен бағамен сатуға қарсы реттеу. Демпинг жоғары сапалы тауарды қамтамасыз ету кезінде өндірістің шығынын төмендетуге негізделген дұрыс бәсекелестікке қарама-қайшы болғандықтан, нарықтық экономикасы дамыған елдердің көпшілігінде демпингіге қарсы арнайы реттеу, заңнама бар немесе монополияға қарсы бағыты бар заңдарда тиісті шаралар қарастырылады. | +4 |
| 7. | АНТИМОНОПОЛЬНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ | МОНОПОЛИЯҒА ҚАРСЫ РЕТТЕУ | АНТИМОНОПОЛЬНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕМОНОПОЛИЯҒА ҚАРСЫ РЕТТЕУЭкономикамонополия -грек. monos – «бір» + poleo –«сатылды»Дефинициясыеркін бәсекелестікті басуға және бағаларды бақылауға мүмкіндік беретін билікпен байланысты монополиялардың жағымсыз жақтарын еңсеруге бағытталған нормативтік-құқықтық актілер жүйесі. | +2 |
| 8. | АУТРАЙТ / AUTRIGHT | АУТРАЙТ | АУТРАЙТ / AUTRIGHTАУТРАЙТЭкономикаағылш. outright – қарапайым, тікелейДефинициясымәміле тараптары қатаң түрде белгілеген мерзімде форвард бағамы бойынша төлемдерді қарастыратын қарапайым шұғыл валюталық операция. | +1 |
| 9. | АФФИЛИРОВАННЫЕ ЛИЦА | ҮЛЕСТЕС ТҰЛҒАЛАР | АФФИЛИРОВАННЫЕ ЛИЦАҮЛЕСТЕС ТҰЛҒАЛАРЭкономикаДефинициясыкомпанияның қызметіне тікелей әсер етуге қабілетті жеке тұлғалар (инвесторлар). Олар инсайдерлік ақпаратқа қол жеткізе алады және олардың кәсіпорын, фирма, компания қызметі туралы мәліметтері бар. Үлестес тұлғаларға меншік иелері, әкімшілік қызметкерлері, ірі кредиторлар, аудиторлар, сондай-ақ үлестес тұлғалардың туған-туыстары жатқызылады. | +3 |
| 10. | Антимонопольное регулирование | Монополияға қарсы реттеу | Антимонопольное регулированиеМонополияға қарсы реттеуЭкономикаДефинициясытауар өндірушілердің арасында бәсекелестікті дамыту мақсатында өндірісті монополияландыруға қарсы бағытталған мемлекеттік шаралар жүйесі. | +2 |
| 11. | Активы скрытые | Жасырын активтер | Активы скрытыеЖасырын активтерЭкономикаДефинициясыбухгалтерлік есеп және нақты нарықтық құн бойынша құнның арасындағы сәйкессіздік. | +5 |
| 12. | Банки-корреспонденты | Корреспондент банктер | Банки-корреспондентыКорреспондент банктерЭкономикаДефинициясыкорреспонденттік шарт негізінде үшінші банктегі арнайы ашылған шоттар немесе корреспондент банктердің шоттары арқылы бір-біріне төлем және есеп айырысу бойынша тапсырмаларды орындайтын банктер. | +1 |
| 13. | Биржа фондовая | Қор биржасы | Биржа фондоваяҚор биржасыЭкономикаДефинициясыбағалы қағаздарды сату-сатып алу бойынша ұйымдастырылған және тұрақты түрде қызмет ететін нарық. Қор биржасының негізгі қызметтері – бағалы қағаздарды сату және бағалы қағаздардың нарықтық құнын белгілеу арқылы уақытша бос ақша қаражатын жұмылдыру болып табылады. | +2 |
| 14. | Бюджет консолидированный | Шоғырландырылған бюджет | Бюджет консолидированныйШоғырландырылған бюджетЭкономикаДефинициясытиістіаумақтағы бюджетті жүйенің барлық деңгейіндегі бюджеттердің жинағы. | +2 |
| 15. | Бюджета дефицит | Тапшылық бюджеті | Бюджета дефицитТапшылық бюджетіЭкономикаДефинициясыбюджет шығынының кірістен асып кетуі. | +2 |
| 16. | Бюджета доходы | Кіріс бюджеті | Бюджета доходыКіріс бюджетіЭкономикаДефинициясыҚазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдарының, Қазақстан Республикасы субъектілерінің мемлекеттік билік органдарының және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қарауына өтеусіз және қайтарымсыз тәртіппен келіп түсетін ақша қаражаты. | +5 |
| 17. | Бюджета расходы | Бюджет шығындары | Бюджета расходыБюджет шығындарыЭкономикаДефинициясымемлекеттің және жергілікті өзін-өзі басқарудың міндеттері мен қызметтерін қаржылық тұрғыдан қамтамасыз етуге бағытталған ақша қаражаты. | +4 |
| 18. | Бюджетная роспись | Бюджеттік жазылған тізім | Бюджетная росписьБюджеттік жазылған тізімЭкономикаДефинициясыбюджеттік ақшаны бюджеттік қаражатты алушылардың арасында бөлуді белгілейтін және Ресей Федерациясының бюджеттік классификациясына сәйкес орын алатынбюджет тапшылығын қаржыландыру көзінен түскен түсімдер мен бюджеттің кірістері мен шығындарын тоқсан бойынша бөлу туралы құжат. | 0 |
| 19. | Бюджетная ссуда | Бюджеттікнесие | Бюджетная ссудаБюджеттікнесиеЭкономикаДефинициясыбасқа бюджетке қаржылық жыл шегінде алты айға дейінгі мерзімге қайтарым, өтеусіз немесе өтеу негізінде берілетін бюджет қаражаты. | +1 |
| 20. | Бюджетная структура | Бюджеттік құрылым | Бюджетная структураБюджеттік құрылымЭкономикаДефинициясыэкономикалық қарым-қатынастарға және заң нормаларына негізделген елдегі барлық бюджет түрлерінің жиынтығы. | +2 |
| 21. | Бюджетное устройство | Бюджеттік құрылғы | Бюджетное устройствоБюджеттік құрылғыЭкономикаДефинициясыбюджеттік жүйені құру кезінде негізге алынатын қағидаттар жиынтығы. | +2 |
| 22. | Бюджетные ассигнования | Бюджеттік ақша | Бюджетные ассигнованияБюджеттік ақшаЭкономикаДефинициясыбюджет жазылған тізімде бюджеттік қаражатты алушыға немесе бюджеттік қаражатты басқарушыға беруге көзделген бюджеттік қаражат. | +1 |
| 23. | Валюта свободно-конвертируемая | Еркін айырбасталатын валюта | Валюта свободно-конвертируемаяЕркін айырбасталатын валютаЭкономикаДефинициясыбасқа шетелдік валюталарға еркін және шексіз айырбасталатын валюта. | +2 |
| 24. | Валютные расчеты | Валюталық есеп айырысулар | Валютные расчетыВалюталық есеп айырысуларЭкономикаДефинициясысыртқы экономикалық қызметті жүзеге асыру кезінде туындайтын шетелдік валютадағы ақша талаптары мен міндеттемелері бойынша төлемдерді ұйымдастыру және реттеу жүйесі. Есеп айырысу қолма-қол және кредит түрінде, яғни төлемді бөліп төлеу түрінде болуы мүмкін. Қолма-қол есеп айырысу деген – тауардың ақысын мерзімінен бұрын немесе тауар не тауар ілеспе құжаттар алушының басқаруына берілген сәтте толық төлеу. Кредит немесе төлемді бөліп төлеу арқылы есеп айырысудың екі түрі бар: импорттаушының экспорттаушыға аванс түрінде беретін коммерциялық кредиті (экспорттаушының импорттаушыға берген кредиті). | +2 |
| 25. | Внебюджетные фонды | Бюджеттен тыс қорлар | Внебюджетные фондыБюджеттен тыс қорларЭкономикаДефинициясыкейбір қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру үшін тартылатын және ұйымдастырылған дербес қорлар негізінде кешенді түрде пайдаланылатын қаржы ресурстарын қайта бөлудің және пайдаланудың ерекше формасы. | +2 |
| 26. | Взаимодополняющие блага | Өзара толықтыратынигіліктер | Взаимодополняющие благаӨзара толықтыратынигіліктерЭкономикаcomplementarygoodsДефинициясыпайдалану барысында бір-бірін толықтырып тұратын игіліктер. | +1 |
| 27. | Взаимозаменяемые блага | Өзара алмастырылатынигіліктер | Взаимозаменяемые благаӨзара алмастырылатынигіліктерЭкономикаsubstitutegoodsДефинициясытұтынушыға залал келмейтіндей басқа игілікке алмастыруға болатын игілік. | +2 |
| 28. | Внешние эффекты, экстерналии | Сыртқы әсерлер, экстерналиялар | Внешние эффекты, экстерналииСыртқы әсерлер, экстерналияларЭкономикаexternalitiesДефинициясыбелгілі бір кезең ішінде баға түрінде көрініс таппаған нарықтық мәмілелердің шығындары немесе пайдасы. | +2 |
| 29. | Дисконтная учетная ставка | Дисконтты есептік мөлшерлеме | Дисконтная учетная ставкаДисконтты есептік мөлшерлемеЭкономикаДефинициясыүкіметтің бағалы қағазын тіркеу кезінде немесе осы қағаз түрінде қамтамасыз етуге қарсы кредит берген кезде негізгі банктің алатын пайыздық мөлшерлемесі. | +2 |
| 30. | Договор поручительства | Кепілдік шарты | Договор поручительстваКепілдік шартыЭкономикаДефинициясыкепілгерге басқа тұлғаның кредиторы алдында оның міндеттерінің толық немесе жартылай орындалғаны үшін жауап беру міндеттемесі жүктелетін шарт. Сондай-ақ кепілдік шарты болашақта туындайтын міндеттемелерді де қамтамасыз ету үшін жасалуы мүмкін. Кепілдік шарты жазбаша формада жасалуы тиіс. Жазбаша форманы сақтамау кепілдік шартының жарамсыздығына әкеп соғады. Егер заңда немесе кепілдік шартында кепілгердің жәрдем қаражат жауапкершілігі көзделмесе, борышкер кепілдік шартында қамтамасыз етілген міндеттемелерді орындамаған немесе тиісті түрде орындамаған жағдайда кепілгер мен борышкер кредитордың алдында бірге жауап береді. | +2 |
Жасырын активтер, қор биржасы, шоғарландырылған бюджет, тапшылық бюджеті, үлестес тұлғалар т.б. терминдер қатары нормативтік талаптарға сәйкес келетін терминологиялық жасалымдар. Осы ретте, техника ғылымдарының салаларында өте жиі кездесетін терминдердің бірі - Толығырақ ...абсорбция. Бұл термин лат. absorptio яғни absorbere - сіңіру дегеннен туындаған. Жалпы ұғым мағынасы - сіңіру үдерісі. Сондықтан да уәжділігі түсініксін абсорбциядан, неге сіңіру деп алмасқа???
өте дұрыс! Шама жеткенше баламасыз терминдерден қашу керек.
Дотация сөзін "демеу қаржы" деп алсақ қалай болар екен? Мазмұны жағынан "дотация" терминін қазақша жақсы ашып, дұрыс түсінуге мүмкіндік беретін сияқты.