| 1. | АБСЕНТЕИЗМ | ABSENTEIZM | АБСЕНТЕИЗМABSENTEIZMEkonomıkalat. absentia – «bolmaý»Дефинициясы1) menshik ıesiniń bolmaýy: jer renta túrinde aqshalaı kiris alatyn, biraq jerdi óńdeýge jáne óndiristik turǵydan paıdalanýǵa qatyspaıtyn menshik ıesinen ajyratylǵan jerdi paıdalaný formasy; 2) qyzmetkerdiń jumysta bolmaýy, dáleldi sebeppen jumysqa shyqpaýy. | +4 |
| 2. | АБСОЛЮТНОЕ ПРЕИМУЩЕСТВО | AbsolútTİ ARTYQSHYLYQ | АБСОЛЮТНОЕ ПРЕИМУЩЕСТВОAbsolútTİ ARTYQSHYLYQEkonomıkaДефинициясыbirdeı taýar óndiretin jáne satatyn birmemlekettiń ekinshi memleketpen salystyrǵanda tabıǵı erekshelikteri men óndiris áleýetiniń arqasynda taýardy óndirgen kezde jáne aınalymǵa shyǵarǵan kezde az shyǵyn jumsaýy. | 0 |
| 3. | АБСОРБЦИЯ | Absorbsıa | АБСОРБЦИЯAbsorbsıaEkonomıkalat. absorptio — «sińirý»Дефинициясыbasqa elderden belgili bir memleketke turaqty turýǵa kelgen ımıgranttardyń, tulǵalardyń sol elge, sol eldiń ekonomıkalyq ómirine qabyldanýy, enýi. | +1 |
| 4. | АБСТРАКЦИЯ | Abstraksıa | АБСТРАКЦИЯAbstraksıaEkonomıkalat. abstractio — «aýdarý»Дефинициясыnegizgi ról atqarmaıtyn jáne basty, aıqyndaıtyn ózara baılanystar men táýeldilikti anyqtaý úshin anaǵurlym naqty jaǵdaıdy alý maqsatynda eskerilmeýi múmkin ekonomıkalyq taldaýdan keıbir ekonomıkalyq jáne ekonomıkalyq emes faktorlardy alyp tastaý arqyly ekonomıkalyq taldaýdy jeńildetý. | +5 |
| 5. | АВУАРЫ / ASSETS | AVÝARLAR | АВУАРЫ / ASSETSAVÝARLAREkonomıkafr. avoir — «dáýlet, múlik, aktıv»Дефинициясы1) tólem ıeleriniń mindetteri óteletin, tólem tólenetin ártúrli aktıvter (aqsha qarajaty, chekter, vekselder, aqsha aýdarymdary, akredıtıvter); | +3 |
| 6. | АНТИДЕМПИНГОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ | DempıńİGE QARSY RETTEÝ | АНТИДЕМПИНГОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕDempıńİGE QARSY RETTEÝEkonomıkaaǵylsh. dumping – «tastaý»Дефинициясыdempıńige qarsy, ıaǵnı básekelesti yǵystyrý jáne ótim naryǵyn jaýlap alý maqsatynda taýarlardy syrtqy naryqta tastandy baǵamen, óndiris shyǵynynan tómen baǵamen satýǵa qarsy retteý. Dempıń joǵary sapaly taýardy qamtamasyz etý kezinde óndiristiń shyǵynyn tómendetýge negizdelgen durys básekelestikke qarama-qaıshy bolǵandyqtan, naryqtyq ekonomıkasy damyǵan elderdiń kópshiliginde dempıńige qarsy arnaıy retteý, zańnama bar nemese monopolıaǵa qarsy baǵyty bar zańdarda tıisti sharalar qarastyrylady. | +4 |
| 7. | АНТИМОНОПОЛЬНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕ | MonopolıaǴA QARSY RETTEÝ | АНТИМОНОПОЛЬНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕMonopolıaǴA QARSY RETTEÝEkonomıkamonopolıa -grek. monos – «bir» + poleo –«satyldy»Дефинициясыerkin básekelestikti basýǵa jáne baǵalardy baqylaýǵa múmkindik beretin bılikpen baılanysty monopolıalardyń jaǵymsyz jaqtaryn eńserýge baǵyttalǵan normatıvtik-quqyqtyq aktiler júıesi. | +2 |
| 8. | АУТРАЙТ / AUTRIGHT | AÝTRAIT | АУТРАЙТ / AUTRIGHTAÝTRAITEkonomıkaaǵylsh. outright – qarapaıym, tikeleıДефинициясыmámile taraptary qatań túrde belgilegen merzimde forvard baǵamy boıynsha tólemderdi qarastyratyn qarapaıym shuǵyl valútalyq operasıa. | +1 |
| 9. | АФФИЛИРОВАННЫЕ ЛИЦА | ÚLESTES TULǴALAR | АФФИЛИРОВАННЫЕ ЛИЦАÚLESTES TULǴALAREkonomıkaДефинициясыkompanıanyń qyzmetine tikeleı áser etýge qabiletti jeke tulǵalar (ınvestorlar). Olar ınsaıderlik aqparatqa qol jetkize alady jáne olardyń kásiporyn, fırma, kompanıa qyzmeti týraly málimetteri bar. Úlestes tulǵalarǵa menshik ıeleri, ákimshilik qyzmetkerleri, iri kredıtorlar, aýdıtorlar, sondaı-aq úlestes tulǵalardyń týǵan-týystary jatqyzylady. | +3 |
| 10. | Антимонопольное регулирование | Monopolıaǵa qarsy retteý | Антимонопольное регулированиеMonopolıaǵa qarsy retteýEkonomıkaДефинициясыtaýar óndirýshilerdiń arasynda básekelestikti damytý maqsatynda óndiristi monopolıalandyrýǵa qarsy baǵyttalǵan memlekettik sharalar júıesi. | +2 |
| 11. | Активы скрытые | Jasyryn aktıvter | Активы скрытыеJasyryn aktıvterEkonomıkaДефинициясыbýhgalterlik esep jáne naqty naryqtyq qun boıynsha qunnyń arasyndaǵy sáıkessizdik. | +5 |
| 12. | Банки-корреспонденты | Korespondent bankter | Банки-корреспондентыKorespondent bankterEkonomıkaДефинициясыkorespondenttik shart negizinde úshinshi banktegi arnaıy ashylǵan shottar nemese korespondent bankterdiń shottary arqyly bir-birine tólem jáne esep aıyrysý boıynsha tapsyrmalardy oryndaıtyn bankter. | +1 |
| 13. | Биржа фондовая | Qor bırjasy | Биржа фондоваяQor bırjasyEkonomıkaДефинициясыbaǵaly qaǵazdardy satý-satyp alý boıynsha uıymdastyrylǵan jáne turaqty túrde qyzmet etetin naryq. Qor bırjasynyń negizgi qyzmetteri – baǵaly qaǵazdardy satý jáne baǵaly qaǵazdardyń naryqtyq qunyn belgileý arqyly ýaqytsha bos aqsha qarajatyn jumyldyrý bolyp tabylady. | +2 |
| 14. | Бюджет консолидированный | Shoǵyrlandyrylǵan búdjet | Бюджет консолидированныйShoǵyrlandyrylǵan búdjetEkonomıkaДефинициясыtıistiaýmaqtaǵy búdjetti júıeniń barlyq deńgeıindegi búdjetterdiń jınaǵy. | +2 |
| 15. | Бюджета дефицит | Tapshylyq búdjeti | Бюджета дефицитTapshylyq búdjetiEkonomıkaДефинициясыbúdjet shyǵynynyń kiristen asyp ketýi. | +2 |
| 16. | Бюджета доходы | Kiris búdjeti | Бюджета доходыKiris búdjetiEkonomıkaДефинициясыQazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes, Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik bılik organdarynyń, Qazaqstan Respýblıkasy sýbektileriniń memlekettik bılik organdarynyń jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń qaraýyna óteýsiz jáne qaıtarymsyz tártippen kelip túsetin aqsha qarajaty. | +5 |
| 17. | Бюджета расходы | Búdjet shyǵyndary | Бюджета расходыBúdjet shyǵyndaryEkonomıkaДефинициясыmemlekettiń jáne jergilikti ózin-ózi basqarýdyń mindetteri men qyzmetterin qarjylyq turǵydan qamtamasyz etýge baǵyttalǵan aqsha qarajaty. | +4 |
| 18. | Бюджетная роспись | Búdjettik jazylǵan tizim | Бюджетная росписьBúdjettik jazylǵan tizimEkonomıkaДефинициясыbúdjettik aqshany búdjettik qarajatty alýshylardyń arasynda bólýdi belgileıtin jáne Reseı Federasıasynyń búdjettik klassıfıkasııasyna sáıkes oryn alatynbúdjet tapshylyǵyn qarjylandyrý kózinen túsken túsimder men búdjettiń kiristeri men shyǵyndaryn toqsan boıynsha bólý týraly qujat. | 0 |
| 19. | Бюджетная ссуда | Búdjettiknesıe | Бюджетная ссудаBúdjettiknesıeEkonomıkaДефинициясыbasqa búdjetke qarjylyq jyl sheginde alty aıǵa deıingi merzimge qaıtarym, óteýsiz nemese óteý negizinde beriletin búdjet qarajaty. | +1 |
| 20. | Бюджетная структура | Búdjettik qurylym | Бюджетная структураBúdjettik qurylymEkonomıkaДефинициясыekonomıkalyq qarym-qatynastarǵa jáne zań normalaryna negizdelgen eldegi barlyq búdjet túrleriniń jıyntyǵy. | +2 |
| 21. | Бюджетное устройство | Búdjettik qurylǵy | Бюджетное устройствоBúdjettik qurylǵyEkonomıkaДефинициясыbúdjettik júıeni qurý kezinde negizge alynatyn qaǵıdattar jıyntyǵy. | +2 |
| 22. | Бюджетные ассигнования | Búdjettik aqsha | Бюджетные ассигнованияBúdjettik aqshaEkonomıkaДефинициясыbúdjet jazylǵan tizimde búdjettik qarajatty alýshyǵa nemese búdjettik qarajatty basqarýshyǵa berýge kózdelgen búdjettik qarajat. | +1 |
| 23. | Валюта свободно-конвертируемая | Erkin aıyrbastalatyn valúta | Валюта свободно-конвертируемаяErkin aıyrbastalatyn valútaEkonomıkaДефинициясыbasqa sheteldik valútalarǵa erkin jáne sheksiz aıyrbastalatyn valúta. | +2 |
| 24. | Валютные расчеты | Valútalyq esep aıyrysýlar | Валютные расчетыValútalyq esep aıyrysýlarEkonomıkaДефинициясыsyrtqy ekonomıkalyq qyzmetti júzege asyrý kezinde týyndaıtyn sheteldik valútadaǵy aqsha talaptary men mindettemeleri boıynsha tólemderdi uıymdastyrý jáne retteý júıesi. Esep aıyrysý qolma-qol jáne kredıt túrinde, ıaǵnı tólemdi bólip tóleý túrinde bolýy múmkin. Qolma-qol esep aıyrysý degen – taýardyń aqysyn merziminen buryn nemese taýar ne taýar ilespe qujattar alýshynyń basqarýyna berilgen sátte tolyq tóleý. Kredıt nemese tólemdi bólip tóleý arqyly esep aıyrysýdyń eki túri bar: ımporttaýshynyń eksporttaýshyǵa avans túrinde beretin komersıalyq kredıti (eksporttaýshynyń ımporttaýshyǵa bergen kredıti). | +2 |
| 25. | Внебюджетные фонды | Búdjetten tys qorlar | Внебюджетные фондыBúdjetten tys qorlarEkonomıkaДефинициясыkeıbir qoǵamdyq qajettilikterdi qarjylandyrý úshin tartylatyn jáne uıymdastyrylǵan derbes qorlar negizinde keshendi túrde paıdalanylatyn qarjy resýrstaryn qaıta bólýdiń jáne paıdalanýdyń erekshe formasy. | +2 |
| 26. | Взаимодополняющие блага | Ózara tolyqtyratynıgilikter | Взаимодополняющие благаÓzara tolyqtyratynıgilikterEkonomıkacomplementarygoodsДефинициясыpaıdalaný barysynda bir-birin tolyqtyryp turatyn ıgilikter. | +1 |
| 27. | Взаимозаменяемые блага | Ózara almastyrylatynıgilikter | Взаимозаменяемые благаÓzara almastyrylatynıgilikterEkonomıkasubstitutegoodsДефинициясыtutynýshyǵa zalal kelmeıtindeı basqa ıgilikke almastyrýǵa bolatyn ıgilik. | +2 |
| 28. | Внешние эффекты, экстерналии | Syrtqy áserler, eksternalıaálar | Внешние эффекты, экстерналииSyrtqy áserler, eksternalıaálarEkonomıkaexternalitiesДефинициясыbelgili bir kezeń ishinde baǵa túrinde kórinis tappaǵan naryqtyq mámilelerdiń shyǵyndary nemese paıdasy. | +2 |
| 29. | Дисконтная учетная ставка | Dıskontty eseptik mólsherleme | Дисконтная учетная ставкаDıskontty eseptik mólsherlemeEkonomıkaДефинициясыúkimettiń baǵaly qaǵazyn tirkeý kezinde nemese osy qaǵaz túrinde qamtamasyz etýge qarsy kredıt bergen kezde negizgi banktiń alatyn paıyzdyq mólsherlemesi. | +2 |
| 30. | Договор поручительства | Kepildik sharty | Договор поручительстваKepildik shartyEkonomıkaДефинициясыkepilgerge basqa tulǵanyń kredıtory aldynda onyń mindetteriniń tolyq nemese jartylaı oryndalǵany úshin jaýap berý mindettemesi júkteletin shart. Sondaı-aq kepildik sharty bolashaqta týyndaıtyn mindettemelerdi de qamtamasyz etý úshin jasalýy múmkin. Kepildik sharty jazbasha formada jasalýy tıis. Jazbasha formany saqtamaý kepildik shartynyń jaramsyzdyǵyna ákep soǵady. Eger zańda nemese kepildik shartynda kepilgerdiń járdem qarajat jaýapkershiligi kózdelmese, boryshker kepildik shartynda qamtamasyz etilgen mindettemelerdi oryndamaǵan nemese tıisti túrde oryndamaǵan jaǵdaıda kepilger men boryshker kredıtordyń aldynda birge jaýap beredi. | +2 |
Jasyryn aktıvter, qor bırjasy, shoǵarlandyrylǵan búdjet, tapshylyq búdjeti, úlestes tulǵalar t.b. termınder qatary normatıvtik talaptarǵa sáıkes keletin termınologıalyq jasalymdar. Osy rette, tehnıka ǵylymdarynyń salalarynda óte jıi kezdesetin termınderdiń biri - Tolyǵyraq ...absorbsıa. Bul termın lat. absorptio ıaǵnı absorbere - sińirý degennen týyndaǵan. Jalpy uǵym maǵynasy - sińirý úderisi. Sondyqtan da ýájdiligi túsiniksin absorbsıadan, nege sińirý dep almasqa???
óte durys! Shama jetkenshe balamasyz termınderden qashý kerek.
Dotasıaá sózin "demeý qarjy" dep alsaq qalaı bolar eken? Mazmuny jaǵynan "dotasıaá" termınin qazaqsha jaqsy ashyp, durys túsinýge múmkindik beretin sıaqty.