ТЕК ТЕРМИНКОМ МҮШЕЛЕРІ ҒАНА ДАУЫС БЕРЕ АЛАДЫ! Республикалық терминология комиссиясының 2024 жылғы 3-отырысында бекітілетін терминдері (жаратылыстану-математика бағыты)
| № | САЛАСЫ | ТЕРМИН САНЫ | РЕТТІК САНЫ |
| 1 | ҚР Денсаулық сақтау министрлігі қарауға ұсынған терминдер (медицина саласының терминдері) | 223 | 1-223 |
| 2 | Тамақ өнеркәсібі саласының терминдері | 279 | 224-502 |
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | абсцесс | irińdik, abssess | абсцессirińdik, abssessДефинициясы1. İrińdik – teriniń tereń qabatynda nemese ishki organdarda qandaǵy juqpaly bakterıalar týdyrǵan leıkosıt ulpalarynyń buzylýy saldarynan paıda bolatyn qoıý sary iriń. 2. Etımologıasy: absess (latyn. abscessus) – "dombyǵý, irińdeý". 3. Ózbek: abtsess, xo'ppoz 4. Túrik: apse 5. Aǵylshyn: abscess 6. Nemis: abszess 7. Bekitilgen nusqasy: abssess pochkı - búırek absesi (2017), abssess holodnyı - sýyq absess (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Eki aıdan astam eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq merzimi belgilengen aýrýlardyń tizbesin bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń 2015 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 1033 buıryǵy. ... Óreskel nevrologıalyq túsýleri bar bas súıek ishindegi jáne omyrtqa ishindegi absess pen granýlema ... 9. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «irińdik» termınin bekitý usynylady. | +10 |
| 2. | абсцесс паранефральный | paranefraldy absess, búırek jany irińdik, búırekmańy absesi (2017) | абсцесс паранефральныйparanefraldy absess, búırek jany irińdik, búırekmańy absesi (2017)Дефинициясы1. Paranefraldy absess – búırektiń aınalasyndaǵy maıly tinderdiń qabynýy. 2. Etımologıasy: paranefral (kóne grek. παρα) – "mańy, aınalasy, jany", νεφρός – búırek, absess (latyn. abscessus) – "dombyǵý, irińdeý". 3. Ózbek: paranefral xo'ppoz 4. Túrik: paranefral apse 5. Aǵylshyn: paranephral abscess 6. Nemis: paranephraler abszess 7. Bekitilgen nusqasy: absess paranefralnyı - búırekmańy abssesi (2017), blokada paranefralnaıa - paranefraldyq blokada (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Eki aıdan astam eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq merzimi belgilengen aýrýlardyń tizbesin bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń 2015 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 1033 buıryǵy. ... Óreskel nevrologıalyq túsýleri bar bas súıek ishindegi jáne omyrtqa ishindegi absess pen granýlema ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda «paranefraldy absess» tirkesi kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «búırek mańy irińdigi» termınin bekitý usynylady. | +4 |
| 3. | аденомэктомия | qýyqasty bezin otaý | аденомэктомияqýyqasty bezin otaýДефинициясы1. Qýyqasty bezin otaý – qýyq asty beziniń ýretrany taryltatyn jáne zár shyǵarý prosesine kedergi keltiretin ósip ketken tinderin hırýrgıalyq jolmen ishinara nemese tolyǵymen alyp tastaý. 2. Etımologıasy: adenomektomıaá (grek. aden) - "temir", oma - "qatersiz isik", ektome - "kesý, alyp tastaý". 3. Ózbek: adenomektomiya 4. Túrik: adenomektomi 5. Aǵylshyn: adenomectomy 6. Nemis: adenomektomie 7. Bekitilgen nusqasy: gastroektomıaá - gastroektomıaá (2017), adenoma gepatosellúlárnaıa - gepatosellúlályq adenoma (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynda stasıonarlyq jaǵdaılarda medısınalyq kómek kórsetý standartyn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 24 naýryzdaǵy № QR- DSM-27 buıryǵy. ... Qýyqasty beziniń zararsyz gıperplazıaásy asqynǵan naýqastarda qursaǵaarty nemese qýyqasty adenomektomıaásy ... 9. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «adenomektomıaá» termınin bekitý usynylady. | +2 |
| 4. | адреноблокатор | adrenoblokator, adrenotejegish, adrentejegish, adrenobuǵattaǵysh (2017), adrenbuǵattaǵysh | адреноблокаторadrenoblokator, adrenotejegish, adrentejegish, adrenobuǵattaǵysh (2017), adrenbuǵattaǵyshДефинициясы1. Adrenoblokator – adrenalın tobynyń medıatorlaryna reseptorlardy buǵattaıtyn hımıalyq zattar (adrenalın, noradrenalın). 2. Etımologıasy: adrenoblokator (lat. adrenalis) - "búırek ústi bezi", (frans. fr. bloc) - "jıyntyq, shyǵyrshyq". 3. Ózbek: adrenoblokator 4. Túrik: adrenerjik bloker 5. Aǵylshyn: adrenoblocker 6. Nemis: adrenoblocker 7. Bekitilgen nusqasy: adrenoblokator - adrenobuǵattaǵysh (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Dárilik preparattardyń quramyna kiretin áser etýshi zattardy eskere otyryp, olardy reseptisiz jáne resept boıynsha bosatylatyn dárilik preparattardyń sanattaryna jatqyzý qaǵıdalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2021 jylǵy 6 qańtardaǵy № QR DSM-4 buıryǵy. ... beta-adrenoblokatorlar basqalarmen biriktirilimde selektıvti ... 9. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «adrenbuǵattaǵysh» termınin bekitý usynylady. | +10 |
| 5. | амбулаторный больной | emhanalyq naýqas, ambýlatorlyq naýqas | амбулаторный больнойemhanalyq naýqas, ambýlatorlyq naýqasДефинициясы1. Emhanalyq naýqas – aýrýhanada emdeletin, biraq kúni boıy onda qalmaıtyn naýqas. 2. Etımologıasy: ambýlatorıa (lat. ambulare) - "júrý, qozǵalý". 3. Ózbek: ambulatoriya kasalligi 4. Túrik: ayakta tedavi gören hasta 5. Aǵylshyn: outpatient 6. Nemis: ambulanter patient 7. Bekitilgen nusqasy: bolnoı ambýlatornyı - ambýlatorıalyq naýqas (2017), ambýlatorıa - ambýlatorıa (2007) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń 2006 jylǵy 7 shildedegi N 172 Zańy ... aýyratyn naýqas ... Qazaqstan Respýblıkasynyń 2013 jylǵy 19 qarashadaǵy № 141-V Zańy ... naýqastyń kelisimi ... Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 1998 jylǵy 17 jeltoqsan N 325-I ... ambýlatorıalyq-emhanalyq tarıfıkator ... Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 211-Vİ QRZ. ... ambýlatorıalyq qamtamasyz etýge ... Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2022 jylǵy 1 jeltoqsandaǵy № 161-VII QRZ ... ambýlatorıalyq-emhanalyq kómek ... 9. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «ambýlatorlyq naýqas» termınin bekitý usynylady. | +5 |
| 6. | анастомоз | jalǵama, ushtasym, anastomoz | анастомозjalǵama, ushtasym, anastomozДефинициясы1. Jalǵama – qýysty múshelerdiń ishki kólemin (mysaly, ishek, qan nemese lımfa tamyrlary), sondaı-aq, júıke tinderi, bulshyqet jáne t.b. ulpalardy olardyń arasyndaǵy baılanysty qamtamasyz etý úshin hırýrgıalyq nemese basqa jolmen qosý, bitistirý. 2. Etımologıasy: anastomoz (kóne grek. ἀναστόμωσις) - "sańylaý, tesik, jyryq". 3. Ózbek: anastomoz 4. Túrik: anastomoz 5. Aǵylshyn: anastomosis 6. Nemis: anastomose 7. Bekitilgen nusqasy: anastomoz - tamyrjalǵaý (2005), gastroenteroanastomoz - gastroenteroanastomoz (2017), sıfrovaıa prıstavka - sıfrlyq jalǵama (2021) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynda hırýrgıalyq (abdomınaldy, torakaldy, koloproktologıaályq) kómek kórsetýdi uıymdastyrý ctandartyn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 20 naýryzdaǵy № 41 buıryǵy. ... anastomoz jáne ishinara ezofagoektomıaásy ... 9. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «anastomoz» termınin bekitý usynylady. | +7 |
| 7. | анастомоз бок-в-бок | búıir búıirine anastomozy, búıirlik anastomozy, búıirden búıirge anastomozy | анастомоз бок-в-бокbúıir búıirine anastomozy, búıirlik anastomozy, búıirden búıirge anastomozyДефинициясы1. Búıir búıirine anastomozy – hırýrgıa salasynda ishek anastomozyn qalyptastyrý úshin qoldanylatyn, ishek qýysynyń tarylýyn jáne syńylaýlardyń qalýyn boldyrmaıtyn, aýqymdy tyrtyqtyń paıda bolýyna jol bermeıtin ádis. 2. Etımologıasy: anastomoz (kóne grek. ἀναστόμωσις) - "sańylaý, tesik, jyryq". 3. Ózbek: yonma-yon anastomoz 4. Túrik: yan yana anastomozu 5. Aǵylshyn: side-to-side anastomosis 6. Nemis: anastomose seite an seite 7. Bekitilgen nusqasy: arterıo-venoznyı anastomoz – arterıa-venalyq anastomoz (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 20 naýryzdaǵy № 41 buıryǵy. ... Anastomoz jáne ishinara ezofagoektomıaásy ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 5 sáýirdegi № 12 buıryǵy. ... Ash ishek anastomozy ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 25 qańtardaǵy № 46 buıryǵy ... Bılıodıgestıvti anastamozdar ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda "búıir búıirine anastomozy, búıirlik anastomozy" termın tirkesteri kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, "búıirden búıirge anastomozy" termınin bekitý usynylady. | -1 |
| 8. | анастомоз конец-в-конец | ushy ushyna anastomozy, ishekterdiń ushyn biriktý anastomozy, ishekter ushy anastomozy, ushynan ushyna anastomozy | анастомоз конец-в-конецushy ushyna anastomozy, ishekterdiń ushyn biriktý anastomozy, ishekter ushy anastomozy, ushynan ushyna anastomozyДефинициясы1. Ushy ushyna anastomozy – qýys múshelerdiń ushtaryn eki qatarly Albert tigisimen tikeleı baılanystyra jalǵaıtyn meılinshe fızıologıalyq ushtasym. 2. Etımologıasy: anastomoz (kóne grek. ἀναστόμωσις) - "sańylaý, tesik, jyryq". 3. Ózbek: anastomoz oxiri-oxiri 4. Túrik: uçtan uca anastomozu 5. Aǵylshyn: end-to-end anastomosis 6. Nemis: ende-zu-ende-anastomose 7. Bekitilgen nusqasy: arterıo-venoznyı anastomoz – arterıa-venalyq anastomoz (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 20 naýryzdaǵy № 41 buıryǵy. ... Anastomoz jáne ishinara ezofagoektomıaásy ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 5 sáýirdegi № 12 buıryǵy. ... Ash ishek anastomozy ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 25 qańtardaǵy № 46 buıryǵy ... Bılıodıgestıvti anastamozdar ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda "ushy ushyna anastomozy, ishekterdiń ushyn biriktý anastomozy, ishekter ushy anastomozy" termın tirkesteri kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, "ushynan ushyna anastomozy" termınin bekitý usynylady. | -3 |
| 9. | анурия постренальная | postrenaldy anýrıaá, búıreksońǵylyq anýrıaá, postrenaldy anýrıaá | анурия постренальнаяpostrenaldy anýrıaá, búıreksońǵylyq anýrıaá, postrenaldy anýrıaáДефинициясы1. Postrenaldy anýrıaá – búırek arqyly shyǵarylǵan zárdiń denede paıda bolǵan isiktiń nesepaǵarlardy qysýy, gınekologıalyq prosedýralar kezinde nesepaǵardyń kezdeısoq zaqymdalýy, búırektegi tastardyń joǵarǵy zár shyǵarý joldaryn biteýi saldarynan qýyqqa jetpeýi. 2. Etımologıasy: postrenaldy (latyn. post) - "sońǵy, keıingi", renalis - "búırekke qatysty"; anýrıaá (kóne grek. ἀν) - "teris, bolymsyz uǵymdy bildiretin qosymsha", οὖρον - "zár, nesep". 3. Ózbek: anuriya postrenal 4. Túrik: postrenal anüri 5. Aǵylshyn: postrenal anuria 6. Nemis: postrenale anurie 7. Bekitilgen nusqasy: anýrıaá - zár shyqpaýy (2005) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 14 qazandaǵy № QR DSM-114 buıryǵy. ... Anýrıaá nemese olıgýrıaá ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2021 jylǵy 6 qańtardaǵy № QR DSM-3 jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2021 jylǵy 6 qańtardaǵy № 5 birlesken buıryǵy. ... odan astam ýaqytta anýrıaá ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 25 qańtardaǵy № 46 buıryǵy ... Anýrıaá kezinde jedel jáne shuǵyl kómek kórsetý ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda «postrenaldy anýrıaá, búıreksońǵylyq anýrıaá» termın tirkesi kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «postrenaldy anýrıaá» termınin bekitý usynylady. | +6 |
| 10. | анурия преренальная | prerenaldy anýrıaá, búırekaldylyq anýrıaá, perenaldy anýrıaá | анурия преренальнаяprerenaldy anýrıaá, búırekaldylyq anýrıaá, perenaldy anýrıaáДефинициясы1. Prerenaldy anýrıaá – shok, júrek jetkiliksizdigi, qolqa, búırek arterıalary nemese tamyrlarynyń trombozy, qan joǵaltý, tolassyz qusý, shamadan tys dıareıa saldarynan búırekke qan aǵymynyń jetkiliksiz kelýine baılanysty zár shyǵarý sekresıaásynyń bolmaýy. 2. Etımologıasy: prerenaldy (lat. prae) - "aldynda, deıin", renalis - "búırekke qatysty"; anýrıaá (kóne grek. ἀν) - "teris, bolymsyz uǵymdy bildiretin qosymsha", οὖρον - "zár, nesep". 3. Ózbek: prerenal anuriya 4. Túrik: prerenal anüri 5. Aǵylshyn: prerenal anuria 6. Nemis: prärenale Anurie 7. Bekitilgen nusqasy: anýrıaá – zár shyqpaýy (2005) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 14 qazandaǵy № QR DSM-114 buıryǵy. ... Anýrıaá nemese olıgýrıaá ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2021 jylǵy 6 qańtardaǵy № QR DSM-3 jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2021 jylǵy 6 qańtardaǵy № 5 birlesken buıryǵy. ... odan astam ýaqytta anýrıaá ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 25 qańtardaǵy № 46 buıryǵy ... Anýrıaá kezinde jedel jáne shuǵyl kómek kórsetý ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda "prerenaldy anýrıaá, búırekaldylyq anýrıaá" termın tirkesi kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, "prerenaldy anýrıaá" termınin bekitý usynylady. | +5 |
| 11. | анурия ренальная | renaldy anýrıaá, búırektik anýrıaá, renaldy anýrıaá | анурия ренальнаяrenaldy anýrıaá, búırektik anýrıaá, renaldy anýrıaáДефинициясы1. Renaldy anýrıaá – qylmystyq abort, ıshemıaá, gıpoksıa, nefrotoksıkalyq ýlarmen ýlaný, sáıkes kelmeıtin qandy quıý, alergıalyq reaksıa, jedel glomerýlonefrıt saldarynan búırek parenhımasynyń zaqymdanýy jáne qan aınalymynyń ártúrli buzylystary nátıjesinde neseptiń bólinbeı qalýy. 2. Etımologıasy: renaldy (latyn. renalis) - "búırekke qatysty"; anýrıaá (kóne grek. ἀν) - "teris, bolymsyz uǵymdy bildiretin qosymsha", οὖρον - "zár, nesep". 3. Ózbek: renal anuriya 4. Túrik: renal anüri 5. Aǵylshyn: renal anuria 6. Nemis: nierenanurie 7. Bekitilgen nusqasy: anýrıaá – zár shyqpaýy (2005) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 14 qazandaǵy № QR DSM-114 buıryǵy. ... Anýrıaá nemese olıgýrıaá ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2021 jylǵy 6 qańtardaǵy № QR DSM-3 jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2021 jylǵy 6 qańtardaǵy № 5 birlesken buıryǵy. ... odan astam ýaqytta anýrıaá ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 25 qańtardaǵy № 46 buıryǵy ... Anýrıaá kezinde jedel jáne shuǵyl kómek kórsetý ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 5 sáýirdegi № 12 buıryǵy. ... búırektik gıpertenzıaá ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 20 jeltoqsandaǵy № QR DSM-291/2020 buıryǵy. búırekti transplantattaý ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda «renaldy anýrıaá, búırektik anýrıaá» termın tirkesi kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «renaldy anýrıaá» termınin bekitý usynylady. | +8 |
| 12. | артериовенозная фистула | arterıovenozdy jylankóz, arterıavenalyq jylankóz, arterıavenalyq fıstýla | артериовенозная фистулаarterıovenozdy jylankóz, arterıavenalyq jylankóz, arterıavenalyq fıstýlaДефинициясы1. Arterıovenozdy jylankóz – arterıa men vena arasyndaǵy týa bitken nemese júre paıda bolǵan patologıalyq tikeleı baılanys, deneniń kez kelgen jerinde nemese ishki organdarda (mı men julyn, búırek, ókpe, baýyr) shoǵyrlanyp, jergilikti jáne júıelik qan aǵymyn buzatyn, alqyzyl tústi, búlkildep turatyn túzilimder. 2. Etımologıasy: arterıa (kóne grek ἀρτηρία) - "kúretamyr", venoz (latyn. venosus) - "kóktamyr, ózek", fıstýla (lat. fistula) - "tútik". 3. Ózbek: arteriovenoz fistula 4. Túrik: arteryo-venöz fistüller 5. Aǵylshyn: arteriovenous fistula 6. Nemis: arteriovenöse fistel 7. Bekitilgen nusqasy: anevrızma arterıovenoznaıa - arterıavenalyq anevrızma (2017), arterıa - arterıa, kúretamyr (2024), arterıo-venoznyı anastomoz – arterıa-venalyq anastomoz (2017), vena - vena (2017), bronhıalnyı svısh - bronh jylankózi (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń m.a. 2021 jylǵy 4 aqpandaǵy № QR-DSM-14 buıryǵy. ... arterıovenozdy fıstýla ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 14 qazandaǵy № QR DSM-114 buıryǵy. ... ... arterıovenozdyq fıstýla ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 18 aqpandaǵy № 150 qaýlysy. ... eresek adamdar arasynda arterıalyq ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 19 qańtardaǵy № 115 Qaýlysy. ... arterıalyq gıpertenzıaányń ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2015 jylǵy 11 naýryzdaǵy № 123 qaýlysy ... arterıalyq gıpertenzıaá 9. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «arterıavenalyq fıstýla» termınin bekitý usynylady. | +6 |
| 13. | артерия локтевой кости | shyntaq jiliktik arterıa, shyntaq jilik arterıasy, shyntaq jilik kúretamyry | артерия локтевой костиshyntaq jiliktik arterıa, shyntaq jilik arterıasy, shyntaq jilik kúretamyryДефинициясы1. Shyntaq jiliktik arterıa – bilektiń medıaldy bóliginiń negizgi arterıasy, ıyq arterıasynyń jalǵasy. 2. Etımologıasy: arterıa (kóne grek. ἀρτηρία) - "kúretamyr". 3. Ózbek: ulna arteriyasi 4. Túrik: ulnar atardamar 5. Aǵylshyn: ulnar artery 6. Nemis: arterie des ellenbogens 7. Bekitilgen nusqasy: arterıa loktevaıa - shyntaq kúretamyry (2005), arterıa - arterıa, kúretamyr (2024) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 18 aqpandaǵy № 150 qaýlysy. ... arterıalyq ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 19 qańtardaǵy № 115 Qaýlysy. ... eresek adamdarda arterıalyq gıpertenzıaányń ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2024 jylǵy 25 qańtardaǵy № 33 qaýlysy. ... negizgi arterıanyń ortasynda damydy ... shyntaq súıekteriniń ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 7 qazandaǵy № QR DSM-116/2020 buıryǵy. ... shyntaq súıekteriniń sekvestrektomıaásy ... Qazaqstan Respýblıkasynyń 2013 jylǵy 21 maýsymdaǵy № 107-V Zańy ... súıek kemigin ... Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 30 maýsymdaǵy № 314-IV Zańy. ... qaıtys bolǵannyń denesimen (súıekterimen) ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda «shyntaq jiliktik arterıa, shyntaq jilik arterıasy» termın tirkesteri kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «shyntaq jilik kúretamyry» termınin bekitý usynylady. | +5 |
| 14. | артерия лучевой кости | kári jiliktik arterıa, kári jilik arterıasy, kári jilik kúretamyry | артерия лучевой костиkári jiliktik arterıa, kári jilik arterıasy, kári jilik kúretamyryДефинициясы1. Kári jiliktik arterıa – bilektiń búıir bóliginiń negizgi arterıasy, ıyq arterıasynyń jalǵasy. 2. Etımologıasy: arterıa (kóne grek. ἀρτηρία) - "kúretamyr". 3. Ózbek: radial arteriya 4. Túrik: radial arter 5. Aǵylshyn: radial artery 6. Nemis: arterie des Strahlenknochens 7. Bekitilgen nusqasy: arterıa lýchevaıa – kárijilik kúretamyry (2005) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń 2020 jylǵy 21 jeltoqsandaǵy № 716 buıryǵy. ... kári jiliktiń ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 7 maýsymdaǵy № 106 buıryǵy. ... Kári jiliktiń biz tárizdi ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 18 aqpandaǵy № 150 qaýlysy. ... eresek adamdar arasynda arterıalyq ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 19 qańtardaǵy № 115 Qaýlysy. ... arterıalyq gıpertenzıaányń ... Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2015 jylǵy 11 naýryzdaǵy № 123 qaýlysy ... arterıalyq gıpertenzıaá Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 7 qazandaǵy № QR DSM-116/2020 buıryǵy. ... shyntaq súıekteriniń sekvestrektomıaásy ... Qazaqstan Respýblıkasynyń 2013 jylǵy 21 maýsymdaǵy № 107-V Zańy ... súıek kemigin ... Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 30 maýsymdaǵy № 314-IV Zańy. ... aıtys bolǵannyń denesimen (súıekterimen) ... 9. Usynystar: zańnama qujattarynda «kári jiliktik arterıa, kári jilik arterıasy» termın tirkesi kezdespedi. Bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «kári jilik kúretamyry» termınin bekitý usynylady. | +9 |
| 15. | асцит | shemen, ishshemen (2005) | асцитshemen, ishshemen (2005)Дефинициясы1. Shemen – baýyr, uıqy bezi, búırek, jatyr aýrýlary, sondaı-aq júrek patologıasy, onkologıalyq prosester kezinde ish qýysynda suıyqtyqtyń jınalýy. 2. Etımologıasy: assıt (kóne grek ἀσκός) - "suıyqtyqty saqtaýǵa arnalǵan teri" 3. Ózbek: astsit 4. Túrik: assit 5. Aǵylshyn: ascites 6. Nemis: bauchwassersucht 7. Bekitilgen nusqasy: assıt – ish shemeni (1995), assıt – ishshemen (2005), vodánka jıvota – ish shemeni (2017), vodánka golovnogo mozga – mı shemeni (2017) 8. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2021 jylǵy 12 qarashadaǵy № QR DSM-112 buıryǵy. ... jambas aımaǵyndaǵy assıt ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń m.a. 2023 jylǵy 29 naýryzdaǵy № 48 buıryǵy. ... refrakterli assıt ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 20 naýryzdaǵy № 41 buıryǵy. ... assıt kezinde ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2022 jylǵy 24 naýryzdaǵy № QR- DSM-27 buıryǵy. ... Ót qýyǵynyń shemeni ... Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2024 jylǵy 5 sáýirdegi № 12 buıryǵy. ... uryq shemeni ... 9. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmasyn eskere otyryp, «shemen» termınin bekitý usynylady. | +4 |
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі Тіл саясаты комитетінің тапсырмасы бойынша Шайсұлтан Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы әзірледі.
