Alań
Maqalalar
Kitaptar
Bıblıografıa
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | диалог политический | saıası únqatysý | диалог политическийsaıası únqatysýДефинициясыsýbektilerdiń saıası pikirin, kózqarasyn, baǵasyn, stılderin kópshilik aldynda bildirýdiń tásili. Saıası dıalog barysynda sýbektiler arasynda kelisimge qol jetkiziledi, saıası qyzmet baǵdarlamasy men tetikteri qurylady. Saıası únqatysý – demokratıaályq saıası júıe damýynyń sheshýshi sharty bolyp tabylady. Saıası únqatysýdyń mynadaı negizgi formalary bar: 1) polemıka – kez kelgen saıası máseleler boıynsha qarama-qaıshy pikirlerdiń kúresi; 2) dıskýssıaá – saıası máseleler boıynsha pikir almasý, pikirtalas barysynda saıasık kelisim, konsensýs jasaý úshin negizdeme izdeý. 2. Ázerbaıjan:siyasi dialoq 3. Qyrǵyz:saıasıı dıalog 4. Ózbek:siyosiy muloqot 5. Túrik:siyasi diyalog 6. Aǵylshyn:political dialogue 7. Ispan:diálogo político 8. Nemis:politischer Dialog 9. Fransýz:dialogue politique 10. Zańnamadaǵy qoldanysy: Polıtıcheskıı dıalog-saıası pikir alysý 11. Bekitilgen: | -1 |
| 2. | дифирамб | madaq | дифирамбmadaqДефинициясыMadaq — júzim jınaý merekesi kezinde tabıǵattyń ónim jáne sharap beretin qudaıy Dıonıstiń qurmetine oraı, kıim kıgen satıralardyń qarqyndy orgıaályq sıpattaǵy halyqtyq ánurany («dıfıramb» degen sózdiń ózi — osy qudaıǵa berilgen epıtettiń biri). 2. Ázerbaıjan:dithyramb 3. Qyrǵyz: 4. Ózbek:dithyramb 5. Túrik:ditiramp 6. Aǵylshyn:dithyramb 7. Ispan:ditirambo 8. Nemis:Dithyramb 9. Fransýz:dithyrambe 10. Zańnamadaǵy qoldanysy: 11. Bekitilgen: 12. Usynystar: madaq | -4 |
| 3. | догма | dogma,qasań qaǵıda | догмаdogma,qasań qaǵıdaДефинициясыbelgili bir ilim sheńberinde qabyldanatyn, dáleldeýdi qajet etpeıtin belgili bir ilimniń negizgi qaǵıdasy. | +3 |
| 4. | домысел | joramal | домыселjoramalДефинициясы1. qandaı da bir boljamdarǵa negizdelgen boljam. 2. Ázerbaıjan:zánn etmá 3. Qyrǵyz:oılonýý 4. Ózbek:gumon 5. Túrik:spekülasyon 6. Aǵylshyn:conjecture 7. Ispan:conjetura 8. Nemis:Vermutung 9. Fransýz:conjecture 10. Zańnamadaǵy qoldanysy: 11. Bekitilgen: 12. Usynystar: joramal | +5 |
| 5. | досократики | sokratqa deıingiler | досократикиsokratqa deıingilerДефинициясы1. Jańa zamanda qabyldanǵan, erte kezeńdegi (b.e. deıingi. VII-V ǵasyrlar) ejelgi fılosoftardyń, sondaı-aq atıkalyq sokrattyq jáne sopylyq dástúrlerdi arnadan tys jasaǵan b.e. deıingi IV ǵ. izbasarlarynyń shartty túrdegi ataýy. 2. Ázerbaıjan:ávválcádán Sokratiklár 3. Qyrǵyz: 4. Ózbek:oldingi Sokratiklar 5. Túrik:Sokrates öncesi 6. Aǵylshyn:pre-Socratics 7. Ispan:presocráticos 8. Nemis:Vorsokratiker 9. Fransýz:pré-socratique 10. Zańnamadaǵy qoldanysy: 11. Bekitilgen: 12. Usynystar: sokratqa deıingiler | +2 |
| 6. | дьявол | ibilis | дьяволibilisДефинициясыdinı uǵymda kókten qýylyp, adamdardy Allahtyń aq jolynan taıdyratyn, kúnáǵa ushyratatyn periniń esimi. İbilisti basqasha - shaıtan (shaıtandardyń - barlyq qara nıetterdiń basshysy), «Allahtyń jaýy» nemese jaı ǵana «dushpan» dep ataıdy. Ádette, musylmandardyń sıynýlary shaıtanǵa qarsy sózderden bastalady. Radjım - «taspen atqylanǵan» (kúnáli nemese aq joldan taıǵan) - Quranda jıi kezdesetin İbiliske baılanysty qoldanylatyn epıtet. İbiliske qarsy duǵa Qurannyń sońǵy súrelerinde keltirilǵen. Quran sózinde İbilis Allahtyń tilin almaǵan, Adam atanyń aldynda tize búgýden bas tartyp «Men odan artyqpyn, Sen meni ottan, ony topyraqtan jaratqansyń»dep qarsy shyqty. Mine osy áreketi úshin ol kókten qýylyp, tozaq otynatúsýge uıǵaryldy. Alaıda, İbilis Allahtan jazasyn Qıamet qaıymǵa deıin keshiktirýin jalbarynyp surady jáne ol ózine ishteı Allahqa jerde qastyq isteýge jáne adamdardy teris jolǵa azǵyrýǵa ýáde berdi. İbilis óziniń Adamnan joǵary ekendigin dáleldeý úshin, alǵashqy pende - Adam atany da azǵyrdy. Jumaqqa kirip alǵan ol Adam ata men Haýa anany Allahty tyńdamaýǵa ılandyrdy. İbilis Paıǵambarlardy joldan taıdyrýǵa áreket jasady. Ol Muhammedtiń (s.a.ý.) oqýyna da únemi kedergi jasap otyrǵan. | +2 |
| 7. | евангелие | injil | евангелиеinjilДефинициясыbarlyq jańa ósıettiń tutas ataýy. Quran deregi boıynsha Isa (ǵ.s.) paıǵambarǵa joldanǵan qasıetti kitap. Qasıetti Quran Kárimge deıin Qudaıdan túskeni haq dep biletin qasıetti úsh kitaptyń (Zabýr, Táýrat, İnjil) biri. Quranda Allahtyń din úshin sheıit bolǵandardy jumaqqa jiberetinin dáleldeý úshin İnjilge silteme jasalady. Qurandaǵy jazý boıynsha İnjilde Haziret Muhammed(Allahtyń Oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn) paıǵambardyń dúnıege keletindigi jaıly aldyn ala aıtylǵan. İnjilde aty atalatyn, ómirleri jaıly derekter keltiriletin paıǵambarlar men oqıǵalar Quranda da kezdesedi. İnjildiń Qudaı tarapynan kelgeni shyndyq bolǵanymen, sońǵy paıǵambar kelip, Haziretti Muhammedke (Allahtyń Oǵan ıgiligi men sálemi bolsyn) Quran Kárimniń túsýimen oǵan deıingi kitaptar mansuqtalǵan bolyp sanalady. | +2 |
| 8. | единоверцы | dindester | единоверцыdindesterДефинициясы1. 1800 j. 27 qazanyndaǵy Erejeni moıyndaǵan eski dástúrshilder, ol erejede qudaıǵa qulshylyq etýdiń eski jorasyn jáne eski kitaptardy patr. Nıkonnyń túzetýinsiz saqtaýǵa ruqsat etildi, al onyń ornyna olar – pravoslav arhıereılerdi ózderine qabyldaýǵa kelisim berýleri kerek boldy. | +2 |
| 9. | ереси | kúpirshilikter | ересиkúpirshilikterДефинициясыqandaı da bir adamnyń durys dep esepteıtin dinı iliminen sanaly túrde aýytqý, dinı ilimniń basqa tásilin usyný. | 0 |
| 10. | ересь | kúpirlik, dinnen bezgendik, sandyraq | ересьkúpirlik, dinnen bezgendik, sandyraqДефинициясыqandaı da bir adamnyń durys dep esepteıtin dinı iliminen sanaly túrde aýytqý, dinı ilimniń basqa tásilin usyný. Osylaısha eki din iliminiń ókili bir-birin dinbuzarlyq dep aıyptaýy múmkin. | +1 |
| 11. | еретик | dinbuzar, múrtet | еретикdinbuzar, múrtetДефинициясы1) dinbuzarlyqty jaqtaýshy; 2) ústemdik etetin nemese jalpy qabyldanǵan pikir, ereje, qaǵıdalardan bas tartatyn adam. | +2 |
| 12. | жахилия | jahıldik, nadandyq | жахилияjahıldik, nadandyqДефинициясыıslamdaǵy mádenıetsiz óreskeldik jáne ıslam qabyldanǵanǵa deıin oryn alǵan nadandyq. Keń maǵynada alǵanda, «tabıǵı jaǵdaıdyń» analogy: zańsyzdyq jáne qataldyq. 2. Ázerbaıjan:jab 3. Qyrǵyz: 4. Ózbek:jab 5. Túrik:zhahiliya 6. Aǵylshyn:jab 7. Ispan:jab 8. Nemis:jab 9. Fransýz:jab 10. Zańnamadaǵy qoldanysy: 11. Bekitilgen: 12. Usynystar: jahıldik | +2 |
| 13. | жертвоприношение | qurban shalý, tasattyq, jan qıý | жертвоприношениеqurban shalý, tasattyq, jan qıýДефинициясы1. — kóptegen dinde bar dinı kúlt formasy; maqsaty – jeke adamnyń nemese tulǵanyń qudaılarǵa nemese basqa da tylsym tirshilik ıelerine naqty nemese sımvoldyq qundylyǵy bar zattardy syıǵa berý arqyly olarmen baılanys ornatý nemese baılanysty nyǵaıtý. | +2 |
| 14. | жизнеописание | ǵumyrnama | жизнеописаниеǵumyrnamaДефинициясы1. Áldebireýdiń ómiri týraly, bıografıaá jazý. 2. Ázerbaıjan:tárcümeyi-hal 3. Qyrǵyz:ómúr baıany 4. Ózbek:biografiya 5. Túrik:biyografi 6. Aǵylshyn:biography 7. Ispan:biografía 8. Nemis:Biographie 9. Fransýz:biographie 10. Zańnamadaǵy qoldanysy: jızneopısanıe-ómirlik sıpatama 11. Bekitilgen: 12. Usynystar: ǵumyrnama | +2 |
"Domysel" termınin "joramal" sózimen berilgeni durys-aq! Biraq defınısıaásyn berýde "qandaı da bir boljamdarǵa negizdelgen boljam" degen anyqtamany bylaısha berse qalaı bolar eken: "qandaı da bir oısha paıymdaý, ishki túısikke negizdelgen boljam"
"Dıfıramb" termınin "madaq" desek, "oda" sózin de "madaq óleń" dep alyp júrmiz ǵoı. Ózbek, túrik aǵaıyndar sıaqty "dıfırambty" túpnusqa tilinde qaldyryp, aıtylýy men jazylýyn ózimizdiń tilimizge ıkemdep, syndyryp aıtsaq, durys Tolyǵyraq ...bolar: dısırámp. Defınısıaásyn berýde de túsiniksiz jerleri bar, "kıim kıgen satıralardyń (?) qarqyndy orgıaályq sıpattaǵy halyqtyq ánurany". Mundaǵy "kıim kıgen satıralardyń" tirkesi termınniń defınısıaásyn ashýda qandaı qyzmet atqaryp turǵany belgisiz.