Терминологиялық алаң

"Astana aqshamy" gazetiniń 15-mamyrdaǵy sanynda Oraz Júnisuly Júnis myrzanyń "Zıandy úrdis nemese tilimizdi keri maǵynaly sózdermen "baıytý" qashan toqtaıdy?" degen maqalasy jaryq kórdi. Maqala avtory «ańdatpa», «balama», «dáleldeme», «ekpe» Tolyǵyraq ...t.s.s. termınderdi taldaı otyryp, «ańdatpa-ańdatý, balama» – búkil damyǵan elder qoldanatyn halyqaralyq termın «álternatıvnyń» qazaqshasy, «dáleldeme» – dálel, «ekpe» – egý" degendi bildiredi dep túsinýge tıistisiz. Mundaı ózgerister qazaqsha bilmeıtin basqa dıaspora ókilderi men qalada ósip, ana tilinen maqurym qalǵandardyń memlekettik tildi úırenýlerine de kedergi keltirýde dep dabyl qaǵady.
Avtor: "...keıde BAQ-tarǵa olardy jasaý jáne nasıhattaý arqyly qazaq tilin dáldikten, naqtylyqtan, uǵynylyqtan aıyr, sóıtip ony halyq túsinbeıtin jaǵdaıǵa jetkiz dep bireý buıryq bergen be dep te qalady ekensiz. Olaı bolýy múmkin emes. Biraq keri sózder bolsa molaıyp barady, - deı kelip:
"Mysalǵa júgineıik… «A», «Á» áripterinen: aıaldama, anyqtama, aıqyndama, aınalma, ádisteme, ázirleme, t.b. Aıtpaqshy, bul dybystan bastalatyn «alqa» degen termın paıda boldy. Ózi keremet. Ol burynǵydaı (qazir de solaı ǵoı) qyz-kelinshekterdiń moınyna taǵatyn áshekeı ǵana emes, halyqaralyq termın «kollegıaány» da bildiredi, - dep synaıdy. Al Siz QALAI OILAISYZ?
Maqalamen tolyq tanysqyńyz kelse faıldy júktep alyńyz!

≡ Qanaıbekova Elmıra Tórequlqyzy 7 jyl buryn
Maqala avtorynyń pikirine qosylamyn. Termınderge aýdarma jasaımyz dep qazaq tiliniń ózine tán qundylyǵyn joǵaltyp almaýymyz kerek sıaqty.
Maqala avtorynyń pikirine qosylamyn. Termınderge aýdarma jasaımyz dep qazaq tiliniń ózine tán qundylyǵyn joǵaltyp almaýymyz kerek sıaqty.
≡ Baqytgúl Dáýitbekqyzy Ysqaq 7 jyl buryn
Oraz Júnisulynyń maqalasynda kóterilgen másele durys-aq! Biraq barlyq aıtylǵan oı-pikirge qosyla almaımyn. Avtor -ma, -me, -pa, -pe, -ba, -be jurnaqtary arqyly jasalǵan sózderdi bolymsyzdyq maǵynany bildiretin sózder retinde ǵana qabyldap Tolyǵyraq ...tur. Shyn máninde, joǵaryda atalǵan jurnaqtar túrki tilderinde zat esim jasaıtyn ónimdi jurnaqtar qatarynda burynnan qoldanylyp keledi. Mysaly, qyrǵyz tilinde "azǵyrma"(azǵyrǵysh), ózbek tilinde "aǵdarma"(aýdarma), túrikmen tilinde "ǵatlama"(qattama) jáne t.b. Orhon-enıseı jazba eskertkishterinde de bul jurnaqtar -- zattyń ornyn, ataýyn bildiretin týyndy sózder jasaıtyn jurnaqtar. Olaı bolsa, bul ónimdi jurnaqtardyń sózjasamdyq qabileti asa joǵary bolǵandyqtan, aldaǵy ýaqytta da sátti termınder jasaýda qoldanyla berse, onyń esh qateligi bola qoımas dep oılaımyn.
Oraz Júnisulynyń maqalasynda kóterilgen másele durys-aq! Biraq barlyq aıtylǵan oı-pikirge qosyla almaımyn. Avtor -ma, -me, -pa, -pe, -ba, -be jurnaqtary arqyly jasalǵan sózderdi bolymsyzdyq maǵynany bildiretin sózder retinde ǵana qabyldap <a class="more-link">Tolyǵyraq ...</a><span class="hidden-text">tur. Shyn máninde, joǵaryda atalǵan jurnaqtar túrki tilderinde zat esim jasaıtyn ónimdi jurnaqtar qatarynda burynnan qoldanylyp keledi. Mysaly, qyrǵyz tilinde "azǵyrma"(azǵyrǵysh), ózbek tilinde "aǵdarma"(aýdarma), túrikmen tilinde "ǵatlama"(qattama) jáne t.b. Orhon-enıseı jazba eskertkishterinde de bul jurnaqtar -- zattyń ornyn, ataýyn bildiretin týyndy sózder jasaıtyn jurnaqtar. Olaı bolsa, bul ónimdi jurnaqtardyń sózjasamdyq qabileti asa joǵary bolǵandyqtan, aldaǵy ýaqytta da sátti termınder jasaýda qoldanyla berse, onyń esh qateligi bola qoımas dep oılaımyn.
≡ Baqytgúl Dáýitbekqyzy Ysqaq 7 jyl buryn
Oraz myrza synǵa alǵan "aıaldama" sózi -- óte sátti jasalǵan sóz. Orys tilindegi "ostanovka" toqtap, turyp qalý degendi bildirse, al qazaq tilindegi balamasynyń maǵynasy aldeqaıda naqtyraq, ıaǵnı, kólik bolsa da, Tolyǵyraq ...adam bolsa da bul jerde sál ǵana aıaldaıdy, kidiredi, aıaldamada toqtap, turyp almaıdy. Avtorǵa unamaı turǵan -ma sózjasamdyq jurnaǵy týraly munyń aldynda aıtyp ótkenmin. "Tinesi oǵly ıatyǵma Beńligek taǵyǵ -- Tinesi ulynyń jataǵy Beńligek taýy. Iatyǵma (jataq), ıat (jatý) -ma jurnaǵy jalǵanyp zat esim jasap tur" (A.Esenqulov. "Kóne túrki jazba eskertkishterindegi qosymshalar" 78-b)
Oraz myrza synǵa alǵan "aıaldama" sózi -- óte sátti jasalǵan sóz. Orys tilindegi "ostanovka" toqtap, turyp qalý degendi bildirse, al qazaq tilindegi balamasynyń maǵynasy aldeqaıda naqtyraq, ıaǵnı, kólik bolsa da, <a class="more-link">Tolyǵyraq ...</a><span class="hidden-text">adam bolsa da bul jerde sál ǵana aıaldaıdy, kidiredi, aıaldamada toqtap, turyp almaıdy. Avtorǵa unamaı turǵan -ma sózjasamdyq jurnaǵy týraly munyń aldynda aıtyp ótkenmin. "Tinesi oǵly ıatyǵma Beńligek taǵyǵ -- Tinesi ulynyń jataǵy Beńligek taýy. Iatyǵma (jataq), ıat (jatý) -ma jurnaǵy jalǵanyp zat esim jasap tur" (A.Esenqulov. "Kóne túrki jazba eskertkishterindegi qosymshalar" 78-b)

Басқа пікірлерді көрсету

Sarapshy mamandar

Kitaptar